Ένα μυθιστόρημα για το Ολοκαύτωμα και την υπόθεση Μέρτεν

vivlioniki001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σαουλίκο

Συγγραφέας: Πάνος Μπαΐλης, Σάμμυ Βαρσάνο

Έκδοση: Ισνάφι (2012)

ISBN: 978-960-9446-06-8

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα μυθιστορήματα που κυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια σχετικά με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, είναι πολλά. Αν σκεφτεί κάποιος ότι σχεδόν μέχρι τα μέσα του ’70 ελάχιστες φωνές είχαν αναφερθεί σε αυτό, ίσως να είναι το γεγονός ότι απομακρυνόμαστε χρονικά από τα γεγονότα, οπότε η συγγραφή ενός βιβλίου για τον χαμό των Εβραίων της πόλης μας γίνεται με λιγότερο κόστος (όχι οικονομικό). Ένα βιβλίο λοιπόν ακόμη με αυτό το θέμα, είναι και το Σαουλίκο (και όχι Σαουλικό, όπως νόμιζα πριν διαβάσω το βιβλίο).

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Τον εκδοτικό οίκο Ισνάφι δεν τον γνώριζα, είναι από τα Ιωάννινα, το εξώφυλλο μου άρεσε, όπως και οι χαρακτήρες εκτύπωσης.

Πρόκειται για δύο διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες δεν διαχωρίζονται σαφώς στο κείμενο, αλλά είναι πολύ εύκολο να καταλάβει ο αναγνώστης πότε από την μία περνάμε στην άλλη. Γενικά όλο το βιβλίο στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα και σε μεγάλο βαθμό στην μαρτυρία του Ρόμπυ Βαρσάνο, ο οποίος είναι και ο πρωταγωνιστής του κειμένου. Υποθέσεις μπορεί να κάνει και κάποιος για το ποιος από τους δύο συγγραφείς έγραψαν το πρώτο κείμενο και ποιος το δεύτερο, γιατί διαφέρει ο τρόπος γραφής και το ύφος.

Το ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα, το οποίο βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα, κάνει επιτακτική την ανάγκη για τον αναγνώστη να μπορεί να ξεχωρίζει τον μύθο από την πραγματικότητα.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου, αναφέρεται στα δεινά του Ρόμπυ Βαρσάνο και της οικογένειάς του και πιο συγκεκριμένα τις εμπειρίες του από την προπολεμική περίοδο, μέχρι την επιστροφή του στην Θεσσαλονίκη. Είναι το κομμάτι του βιβλίου, το οποίο έχει και τα περισσότερα ιστορικά στοιχεία και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ντοκουμέντο. Πρόκειται επίσης από τις λίγες φορές, που περιγράφεται με λεπτομέρειες το ταξίδι των Εβραίων μέσα στα βαγόνια των τρένων, που τους μετέφεραν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ο Ρόμπυ ήταν 18 ετών όταν μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς, αλλά στις περιγραφές του υπάρχουν αναφορές για την περίοδο που ξεκίνησαν οι διωγμοί. Το κείμενο είναι ιδιαίτερα συγκινητικό και ζωντανό, προφανώς επειδή πρόκειται για πράγματα, που ο αφηγητής έχει βιώσει και φυσικά είναι αδύνατο να ξεχαστούν, λόγω της σκληρότητας και βαρβαρότητάς τους. Πέρα όμως από τις εμπειρίες των στρατοπέδων, γίνεται λόγος και στην ζωή μετά την απελευθέρωσή τους και στις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι επιζώντες στο να σταθούν πάλι στα πόδια τους. Πρωταγωνίστρια βουβή, η Εσθήρ, μια Εβραιοπούλα που χάθηκε στο Άουσβιτς, συνταξιδιώτισσα του Ρόμπυ στο τρένο που τους μετέφερε.

Το δεύτερο μέρος έχει να κάνει με την γνωστή υπόθεση Μέρτεν και πιο συγκεκριμένα με την σύλληψη, την καταδίκη και την απελευθέρωση του Μαξ Μέρτεν, υψηλόβαθμου στελέχους της Κατοχικής Διοίκησης Θεσσαλονίκης. Ο Μέρτεν συνελήφθη το 1957 στην Ελλάδα, την οποία είχε επισκεφτεί για άγνωστους λόγους (πολλοί λένε είχε έρθει για να πάρει τον θησαυρό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, τον οποίον είχε κρύψει κάπου), καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλάκιση, αλλά απελευθερώθηκε το 1959, για πολιτικούς λόγους, που έχουν σχέση με ένα δάνειο που ήθελε να πάρει η χώρα από την τότε Δυτική Γερμανία. Στο βιβλίο ο Ρόμπυ είναι αυτός που αναγνωρίζει τον Μέρτεν (Μέρντεχ στο κείμενο) κάπου κοντά στην Πλατεία Ελευθερίας. Από εκεί και πέρα, το βιβλίο εστιάζει στις πιέσεις που δέχτηκε η Ελληνική κυβέρνηση και στις αντιδράσεις για την απελευθέρωση του Μέρτεν. Όλα τα ονόματα των πρωταγωνιστών εδώ είναι αλλαγμένα, αλλά για κάποιον που γνωρίζει την ιστορία, είναι πολύ εύκολο να καταλάβει ποιος είναι ποιος. Εδώ το ύφος του βιβλίου μοιάζει περισσότερο με κακογραμμένο κατασκοπευτικό μυθιστόρημα και προφανώς σκοπός του συγγραφέα είναι απλώς να αναφέρει τα γεγονότα και να μοιράσει ευθύνες, σύμφωνα με όσα αυτός έχει διαβάσει για το θέμα.

Ο τίτλος του βιβλίου δεν μοιάζει να έχει κάποια σχέση με καμία από τις δύο ιστορίες. Σαουλίκο ήταν το όνομα μιας ταβέρνας, όπου προπολεμικά πήγαινε ο Ρόμπυ Βαρσάνο με την οικογένειά του και διασκέδαζε. Είναι μια μνεία περισσότερο στο παρελθόν της αθωότητας, το οποίο χάθηκε μέσα από τα γεγονότα της Ιστορίας και όσα επιφύλασσε η μοίρα για τον Ρόμπυ.

Αν και το πρώτο μέρος σαφώς υπερισχύει του δεύτερου λογοτεχνικά, στο σύνολό του το βιβλίο αποτελεί ένα καλό ανάγνωσμα και ασχολείται με θέματα που στιγμάτισαν την πόλη. Χωρίς να είναι ιστορικό κείμενο, ανοίγει στον αναγνώστη δρόμους, ώστε να ψάξει περισσότερο για αυτά τα γεγονότα, τόσο την υπόθεση Μέρτεν, όσο και τον χαμό του Εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Ένα μυθιστόρημα, που άνετα διαβάζεται σε ένα Σαββατοκύριακο.

Advertisements

2 Σχόλια

Filed under ΒΑΡΣΑΝΟ, Σάμμυ, ΜΠΑΪΛΗΣ, Πάνος, Συγγραφείς

2 responses to “Ένα μυθιστόρημα για το Ολοκαύτωμα και την υπόθεση Μέρτεν

  1. Παράθεμα: Τσιγγάνοι, Εβραίοι, απαγορευμένοι έρωτες, Θεσσαλονίκη κτλ… | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Το εργατικό κίνημα κατά την περίοδο των Νεότουρκων στη Θεσσαλονικη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s