Ροτόντα, θρησκευτικός ναός ή αρχαιολογικό μνημείο;

vivlioniki224

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Ροτόντα στον «Κύκλο με την κιμωλία»

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (1997)

ISBN: 960-12-0614-0

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα πιο γνωστά και λαμπρά μνημεία της Θεσσαλονίκης, η Ροτόντα αποτέλεσε τον τελευταίο αιώνα το μήλον της Έριδος μεταξύ Ελληνικής Εκκλησίας και πολιτιστικού κόσμου. Οι μεν θεωρούσαν ότι θα έπρεπε να αποδοθεί στους πιστούς και να μετατραπεί σε ναό, όπως ήταν κατά τα Βυζαντινά χρόνια, οι δε θεωρούσαν ότι αποτελεί μνημείο μοναδικό στην πόλη και οι χρήσεις του θα έπρεπε να έχουν πολιτισμικό χαρακτήρα. Το βιβλίο αυτό βασίζεται σε μια διεπιστημονική ημερίδα που είχε γίνει το 1997 με θέμα ουσιαστικά το μέλλον της Ροτόντας στην Αίθουσα Τελετών του Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Υπάρχουν αρκετές φωτογραφίες του μνημείου, κάποιες αρκετά γνωστές και από άλλες εκδόσεις και κάποιες λιγότερο γνωστές.

Στην εισαγωγή του βιβλίου, υπάρχει το πρόγραμμα εκείνης της ημερίδας, με τα ονόματα των ομιλητών και τους τίτλους των εργασιών τους. Υπάρχουν επίσης τα πορίσματα της ημερίδας.

Το βιβλίο αποτελείται από 8 ομιλίες πανεπιστημιακών καθηγητών, οι οποίοι προέρχονται από Ιστορικές, Νομικές και Θεολογικές σχολές.

Ο Γεώργιος Λάββας στην ομιλία του κάνει τον παραλληλισμό της ιστορίας της Ροτόντας με την υπόθεση του έργου του Μπρεχτ, από όπου προέρχεται και ο τίτλος του βιβλίου. Υποστηρίζει ότι θα ήταν άδικο, ενώ η Πολιτεία μερίμνησε για την αναστήλωση του μνημείου, αυτό να αποδοθεί στην Εκκλησία, επειδή κάποτε είχε καθαγιασθεί.

Η Θεοδοσία Στεφανίδου-Τιβερίου υποστηρίζει ότι η Ροτόντα ποτέ δεν ήταν ένα κτίριο ανεξάρτητο, αλλά αποτελεί κομμάτι του Γαλεριανού Συγκροτήματος.

Ο Αριστοτέλης Μέντζος κάνει μια ιστορική αναδρομή στην ζωή του μνημείου, αλλά αναφέρει και τις αρχαιολογικές έρευνες που έγιναν σε αυτό, κατά τον 20ο αιώνα.

Ο Νικόλαος Ζαχαρόπουλος υποστηρίζει ότι πρόθεση της Εκκλησίας δεν είναι τόσο πολύ το να αποκτήσει έναν ακόμη ναό σε μια περιοχή που είναι γεμάτη από εκκλησίες, αλλά η εμπλοκή της στα κοινά και η κυριαρχία της. Ενδιαφέρον το στοιχείο ότι ο Ζαχαρόπουλος είναι καθηγητής Θεολογίας.

Ο Ιωάννης Κονιδάρης εξηγεί τι σημαίνει ο όρος «προσκυνηματικός ναός», με τον οποίο η Εκκλησία χαρακτήρισε την Ροτόντα και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το θέμα ουσιαστικά έχει να κάνει με την διαμάχη Πολιτείας-Εκκλησίας και τον καθορισμό ορίων επέμβασης του ενός στον άλλον.

Ο Πρόδρομος Ακανθόπουλος αναλύει τους Κανόνες λειτουργίας των ναών, που ισχύουν στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει απαγόρευση αλλαγής χρήσης ενός ναού, ο οποίος στο παρελθόν είχε καθαγιαστεί.

Η Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη κάνει νομίζω την πιο ενδιαφέρουσα ομιλία, καθώς μιλάει πρακτικά περισσότερο και λιγότερο θεωρητικά. Υποστηρίζει ότι προέχει η διάσωση του μνημείου, τόσο του εξωτερικού, όσο και του εσωτερικού του και μετά θα πρέπει να ακολουθήσει η κουβέντα για την χρήση του, αν και σαφώς εμφανίζεται ενάντια στην άποψη να αποδοθεί για εκκλησιαστική χρήση.

Ο Αντώνης Μανιτάκης τέλος, αναλύει το νομικό πλαίσιο σχετικά με την χρήση του ναού, αντικρούει τα επιχειρήματα της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης και τίθεται και αυτός με το μέρος της άποψης περί διατήρησης του αρχαιολογικού ρόλου του μνημείου.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες φωτογραφίες του βιβλίου, είναι αυτή που δείχνει το Διάταγμα 2134 της Προσωρινής Κυβερνήσεως της Θεσσαλονίκης, με ημερομηνία 18 Απριλίου 1917 και τίτλο «Περί μετατροπής του Αγίου Γεωργίου εις Μακεδονικόν Μουσείο», όπου αποφασίζεται η μετατροπή της Αγίας Παρασκευής (Αχειροποίητος) σε ναό και η μετατροπή του Αγίου Γεωργίου (Ροτόντα) σε Μουσείο. Η απόφαση αυτή είχε παρθεί μετά από συνεννόηση του Ελευθέριου Βενιζέλου με τον τότε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, τον Γεννάδιο.

Το βιβλίο γράφτηκε το 1997 και τότε υπήρχε έντονη συζήτηση σχετικά με το μέλλον της Ροτόντας. Σήμερα, 17 χρόνια μετά, νομίζω ότι είναι σαφές πως το μνημείο δεν πρέπει να γίνει ναός, λειτουργεί δε ήδη ως αρχαιολογικός χώρος, τον οποίο θαυμάζει όλος ο κόσμος. Ειδικά με την ανάδειξη των ψηφιδωτών αλλά και τις ανασκαφές στα πέριξ, αναδεικνύεται ο διαχρονικός του ρόλος και η σημασία του. Είναι ένα ενδιαφέρον βιβλίο, το οποίο βέβαια παρουσιάζει μόνο την μία άποψη. Είναι σε καλή τιμή και θα σας συμβούλευα να το αποκτήσετε. Περισσότερο βέβαια θα σας συμβούλευα να επισκεφτείτε την Ροτόντα, να περπατήσετε γύρω από το μνημείο, στην αυλή του και να θαυμάσετε το μοναδικό εσωτερικό του.

Advertisements

3 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

3 responses to “Ροτόντα, θρησκευτικός ναός ή αρχαιολογικό μνημείο;

  1. Παράθεμα: Σύντομος οδηγός για τον ναό της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Επιχειρήματα υπέρ της χρήσης της Ροτόντας ως ιερού ναού | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Ιστορικά συμπεράσματα από τη μελέτη των ψηφιδωτών στο ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s