«What have the French ever done for us?» (στην Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου)

vivlioniki219

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Γαλλική στρατιά στη Θεσσαλονίκη: Το ειρηνικό έργο της στη Μακεδονία (1915-1918)

Συγγραφέας: Αντώνης Σατραζάνης

Έκδοση: University Studio Press (2012)

ISBN: 978-960-12-2111-3

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια πολιτεία, που είχε συλλέξει στα χώματά της φυλές και έθνη όλου του κόσμου. Στρατιώτες, κυρίως, από την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία, είχαν εγκατασταθεί στην πόλη και αποτελούσαν την Στρατιά της Ανατολής. Ήταν η περίοδος αυτή, που η Θεσσαλονίκη έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο, μέσα από τις καρτ-ποστάλ, τις διηγήσεις των στρατιωτών και τα βιβλία εμπειριών διαφόρων συγγραφέων. Ο Γαλλικός στρατός ήταν από τους πρώτους που εγκαταστάθηκαν στην πόλη, το πρώτο πλοίο έφτασε στο λιμάνι στις 22 Σεπτεμβρίου του 1915. Ο τελευταίος Γάλλος στρατιώτης θα φύγει τρία χρόνια αργότερα. Στη δράση της Γαλλικής Στρατιάς σε αυτά τα τρία χρόνια, αναφέρεται το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Και εδώ υπάρχει το κιτρινωπό φύλλο, που δημιουργεί μια αίσθηση παρελθόντος. Υπάρχουν πολλές φωτογραφίες, κάποιες από τις οποίες δεν τις βλέπει ο αναγνώστης συχνά. Στο τέλος υπάρχουν επεξηγήσεις και σημειώσεις, καθώς και αναφορά στην βιβλιογραφία.

Υπάρχουν δέκα κεφάλαια στο βιβλίο, πέρα από τα προλογικά σημειώματα. Σε αυτά αναπτύσσεται σε μεγάλο βαθμό η δράση της Γαλλικής Στρατιάς στην πόλη μας, αλλά σκιαγραφείται επίσης και η εικόνα της Θεσσαλονίκης, όπως τουλάχιστον την περιέγραψαν οι Γάλλοι.

Το πρώτο κεφάλαιο περιγράφει την πόλη, όπως ήταν όταν οι Συμμαχικές Δυνάμεις της Αντάντ αποβιβάστηκαν στην Θεσσαλονίκη. Οι μαρτυρίες προέρχονται κυρίως από Γάλλους που αντίκριζαν την πόλη για πρώτη φορά και υπάρχουν ανάμεικτα συναισθήματα. Ενδιαφέρον έχουν οι φωτογραφίες, όπου σε μία από αυτές απεικονίζονται σκηνές και γύρω γύρω παρτέρια, εικόνα που έκανε τον Γάλλο πολιτικό Κλεμανσό να χαρακτηρίζει τους Γάλλους στρατιώτες της πόλης ως «Κηπουρούς της Θεσσαλονίκης».

Το δεύτερο κεφάλαιο κάνει μια αναφορά στα ιστορικά γεγονότα τα οποία οδήγησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή σχετίζονται με αυτόν, από την αρχή του 20ου αιώνα, όπου η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη υπό Οθωμανική κυριαρχία, μέχρι το την είσοδο της Ελλάδος στον πόλεμο, στις 28 Ιουνίου του 1917.

Το τρίτο κεφάλαιο μιλάει για την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, γεγονός που έχει αλλάξει την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Ο άνθρωπος, που εμπνεύστηκε το μοναδικό σχέδιο ανάπλασης της πόλης, ήταν ο Γάλλος Ερνέστ Εμπράρ, ο οποίος βρισκόταν στην Θεσσαλονίκη ως μέλος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας του Γαλλικού Στρατού.

Εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν και κάπως σύντομο, το πέμπτο κεφάλαιο, το οποίο περιγράφει το πώς ήταν η πόλη κατά την διάρκεια της παρουσίας όλων αυτών των στρατιωτικών δυνάμεων, που βρίσκονταν στην Θεσσαλονίκη και προέρχονταν από πολλά και διαφορετικά μέρη. Όπως έχουμε πει και αλλού, οι στρατιώτες ξεπέρασαν σε αριθμό τους μόνιμους κάτοικους της πόλης. Μοιραία η πόλη απέκτησε έναν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα. Άγγλοι, Γάλλοι, Σέρβοι, Ιταλοί, Ρώσοι, Μαροκινοί, Αναμίτες, Σενεγαλέζοι και μαζί με αυτούς Έλληνες, Εβραίοι, Τούρκοι και πολλοί άλλοι, συνέθεταν ένα μοναδικό και ξεχωριστό μωσαϊκό.

Το έκτο κεφάλαιο ξεκινά με ένα άρθρο της Μακεδονίας από το 1916, όπου αναφέρονται οι δράσεις των Γάλλων στην Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή. Γενικά στην πόλη επικρατούσε φιλογαλλικό κλίμα, τα δε Γαλλικά ήταν η επικρατούσα γλώσσα του εμπορίου και της ανώτερης τάξης, ενώ σε πολλά σχολεία, τα μαθήματα γίνονταν στα Γαλλικά.

Το έβδομο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στο Ζέιτενλικ, περιοχή όπου στρατοπέδευσε το μεγαλύτερο μέρος του Γαλλικού στρατού, ενώ εδώ φτιάχτηκαν και τα συμμαχικά κοιμητήρια για τους νεκρούς του πολέμου, μέρος που σας συμβουλεύω να επισκεφτείτε οπωσδήποτε. Για όσους δεν γνωρίζουν, το Ζέιτενλικ καταλάμβανε μια περιοχή μεταξύ της Νεάπολης, της Σταυρούπολης και των Αμπελοκήπων.

Το όγδοο κεφάλαιο μιλάει για δύο γεγονότα, που έχουν μείνει στην ιστορία της πόλης μέσα από τις πολλές φωτογραφίες και τις καρτ-ποστάλ. Το ένα γεγονός είναι η κατάρριψη του Ζέπελιν τον Μάιο του 1916, του οποίου ο σκελετός εκτέθηκε μπροστά στον Λευκό Πύργο (στην κατάρριψη αυτή αναφέρεται η Marcelle Tinayre στο βιβλίο της για την Θεσσαλονίκη, η οποία έτυχε εκείνη την περίοδο να βρίσκεται στην Θεσσαλονίκη). Το άλλο γεγονός συνέβη λίγους μήνες νωρίτερα και είναι η κατάρριψη ενός Γερμανικού αεροπλάνου, το οποίο επίσης εκτέθηκε για να το δούνε οι Θεσσαλονικείς.

Το ένατο κεφάλαιο μιλάει για την συμμετοχή των συμμαχικών δυνάμεων σε αθλητικά γεγονότα και πιο συγκεκριμένα σε ποδοσφαιρικούς αγώνες. Οι ομάδες σχηματίζονταν από στρατιωτικές μονάδες, ενώ από Ελληνικής μεριάς αντίπαλοι ήταν ο Ηρακλής και ο Άρης.

Το δέκατο και τελευταίο κεφάλαιο, είναι για μένα το πιο ενδιαφέρον από όλα και αυτό που δικαιολογεί κυρίως τον τίτλο του βιβλίου, καθώς αναφέρεται αποκλειστικά στην δράση της Γαλλικής Στρατιάς στην Θεσσαλονίκη και στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας. Οι πληροφορίες προέρχονται από ένα φυλλάδιο, που είχε εκδώσει η εφημερίδα L’Indépendant το 1918. Εν συντομία και για να απαντήσουμε στο ελαφρώς αλλαγμένο ερώτημα των Monty Python «What have the French ever done for us?», η απάντηση είναι,

  • Έργα οδοποιίας
  • Οργάνωση της ύδρευσης
  • Ανάπτυξη της αγροτικής παραγωγής
  • Ανάπτυξη εμπορίου και βιομηχανίας
  • Αρχαιολογικές έρευνες
  • Καταπολέμηση ελονοσίας
  • Εκπαιδευτικό έργο
  • Φωτογράφηση ιστορικών γεγονότων και της Θεσσαλονίκης
  • Βελτίωση συνθηκών υγιεινής

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Δεν ξέρω αν το «Ελλάς-Γαλλία-συμμαχία» ξεκίνησε από εκείνες τις ημέρες, αλλά γεγονός είναι ότι η Θεσσαλονίκη μάγεψε τους περισσότερους Γάλλους, οι οποίοι μετέφεραν στην πατρίδα τους, αλλά και στα υπόλοιπα μέρη του κόσμου, το όνομα και τις εικόνες της πόλης μας. Αυτά που άφησαν πίσω είναι ιδιαίτερα πολλά και βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό την πόλη να αναπτυχθεί τα επόμενα χρόνια. Την επόμενη φορά που θα περνάτε από την Καρόλου Ντηλ, από την Ερνέστου Εμπράρ ή την Δεσπεραί (από τον Γάλλο Αρχιστράτηγο Louis Félix Marie François Franchet d’Espèrey), θα γνωρίζετε λίγα πράγματα παραπάνω για το τι έκαναν οι Γάλλοι για εμάς.

Advertisements

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΤΡΑΖΑΝΗΣ, Αντώνης

2 responses to “«What have the French ever done for us?» (στην Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου)

  1. Παράθεμα: Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Οι Γάλλοι αρχιστράτηγοι της Στρατιάς της Ανατολής | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Φωτογραφικό υλικό του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου για τη Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s