Σχετικά με το μυστήριο της Καταφυγής και του Σταδίου της Θεσσαλονίκης

vivlioniki209

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Συμβολαί εις την τοπογραφίαν της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Ανδρέας Ξυγγόπουλος

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (1949)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της Ρωμαϊκής και Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, είναι η τοπογραφία της Καταφυγής και του Σταδίου. Για αμφότερα ξέρουμε με βεβαιότητα ότι υπήρχαν, αλλά το ερώτημα είναι πού βρίσκονταν αυτά. Ο Ανδρέας Ξυγγόπουλος ήταν από τους σημαντικότερους αρχαιολόγους, που ερεύνησαν την Βυζαντινή Θεσσαλονίκη και στο βιβλιαράκι αυτό μας εκθέτει τις απόψεις του σχετικά με τα δύο αυτά ζητήματα.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή, με χάρτινο εξώφυλλο και κάποια σχέδια, χωρίς φωτογραφίες. Στις σελίδες υπάρχουν υποσημειώσεις με εξηγήσεις ή βιβλιογραφικές αναφορές. Η γλώσσα του κειμένου είναι καθαρεύουσα, οπότε πιθανόν να δυσκολέψει κάπως στην ανάγνωση, χωρίς όμως να υπάρχουν σημεία όπου ο αναγνώστης δεν βγάζει το νόημα.

Αρχικά ο Ξυγγόπουλος μιλά για την Καταφυγή. Βασικές πηγές για τα συμπεράσματά του είναι δύο κείμενα του 14ου αιώνα, ένα του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά και ένα του Κωνσταντίνου Αρμενόπουλου. Αρχικά απαντά στο ερώτημα τι ήταν η Καταφυγή (ο Ξυγγόπουλος υποστηρίζει ότι ήταν αρχικά όνομα εκκλησίας, πάνω σε ερείπια στοάς). Συνεχίζει με την προσπάθεια εντοπισμού αυτού του ναού, όπου ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρησή του, ότι η Μεγάλη Αγορά βρίσκεται κοντά στην περιοχή που καλούν Πλατεία Δικαστηρίων (η Αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά βρέθηκε το 1962 και οι ανασκαφές κράτησαν περίπου 10 χρόνια). Ο Ξυγγόπουλος υποστηρίζει ότι η Καταφυγή βρισκόταν κάπου γύρω από την σημερινή Παναγία Χαλκέων.

Στη συνέχεια ο Ξυγγόπουλος εξετάζει την τοπογραφία του Σταδίου της Θεσσαλονίκης. Πιθανότατα Ελληνιστικής εποχής, το Στάδιο της Θεσσαλονίκης, ξεχωριστό από τον Ιππόδρομο, ο Ξυγγόπουλος θεωρεί ότι βρίσκεται κοντά στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, νοτιοδυτικά αυτής. Για το συμπέρασμά του αυτό, χρησιμοποίησε ως πηγή τις επιστολές του περιηγητή Allesandro Bisani, ο οποίος βρέθηκε στην Θεσσαλονίκη κατά τα τέλη του 18ου αιώνα και περιέγραψε την περιοχή νοτίως του Αγίου Δημητρίου. Σε συνδυασμό με κάποια αρχαιολογικά ευρήματα, ο Ξυγγόπουλος τοποθέτησε το Στάδιο περίπου στην θέση που βρίσκεται σήμερα η Αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά.

Με το πέρασμα των χρόνων, τις μελέτες περισσοτέρων πηγών και τις νέες ανασκαφικές έρευνες, φαίνεται ότι ο Ξυγγόπουλος μάλλον είχε άδικο και στα δύο συμπεράσματά του. Ειδικά για το Στάδιο, οι νέες αντιλήψεις το τοποθετούν δίπλα στον Ιππόδρομο, να ξεκινά περίπου από την σημερινή Πλατεία Ναυαρίνου και να καταλήγει περίπου εκεί που σήμερα βρίσκεται η κατακόμβη του Ιωάννου, νότια της Αγίας Σοφίας. Παρά το γεγονός αυτό, η μελέτη του Ξυγγόπουλου έχει πάλι αξία, γιατί ο συλλογισμός του με τα τότε δεδομένα, ήταν σωστός. Οι ανασκαφές στην παλιά Πλατεία Δικαστηρίων και στο οικόπεδο της οδού Απελλού ήταν αυτές που άλλαξαν τις επικρατούσες απόψεις για το πού βρισκόταν το Στάδιο της πόλης.

Προσωπικά μου άρεσε το βιβλίο, γιατί αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο μιας άλλης εποχής και είναι έργο ενός σπουδαίου αρχαιολόγου της πόλης μας. Κυρίως θα ενδιαφέρει ιστορικούς και αρχαιολόγους το βιβλιαράκι, αν και η πολύ χαμηλή τιμή του, μπορεί να το κάνει μια καλή πρόταση και για όσους ασχολούνται ερασιτεχνικά με την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Η γλώσσα του είναι λίγο δύσκολη μεν, αλλά παλεύεται.

Advertisements

3 Σχόλια

Filed under ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ, Ανδρέας, Συγγραφείς

3 responses to “Σχετικά με το μυστήριο της Καταφυγής και του Σταδίου της Θεσσαλονίκης

  1. Παράθεμα: Μια παλιά εργασία για τα ψηφιδωτά του Αγίου Δημητρίου | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Σχετικά με το μυστήριο της Καταφυγής και του Σταδίου της Θεσσαλονίκης (μέρος 2ο) | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: 32 μελέτες του Ανδρέα Ξυγγόπουλου για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s