Η ζωή και η δράση του σφαγέα της Θεσσαλονίκης, Αλόις Μπρούνερ

vivlioniki196

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Υπόθεση Αλόϊς Μπρούνερ: Ο δήμιος των 50000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Σπύρος Κουζινόπουλος

Έκδοση: Ιανός (2005)

ISBN: 960-7827-13-9

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Σπύρο Κουζινόπουλο τον γνωρίσαμε στην Vivlioniki από την παρουσίαση του βιβλίου του για τις σπουδαιότερες πολιτικές δολοφονίες στην Θεσσαλονίκη στον 20ο αιώνα. Σε αυτό εδώ, καταπιάνεται με την δράση ενός ανθρώπου, ο οποίος έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην οργάνωση και την επιχείρηση του χαμού των Εβραίων Θεσσαλονικέων κατά την περίοδο της Κατοχής, του Αυστριακού Αλόις Μπρούνερ (Alois Brunner), αξιωματικού των SS και στενού συνεργάτη του Άντολφ Άιχμαν (Adolf Eichmann), αρχιτέκτονα του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος.

Η έκδοση είναι καλή, με χαρτί chamois των 100γρ. Υπάρχουν κάποιες σπάνιες φωτογραφίες στο βιβλίο, ενώ βιβλιογραφικά στοιχεία δίνονται στο τέλος κάθε κεφαλαίου. Υπάρχει στο τέλος ένα ενδιαφέρον παράρτημα, με κάποια κεφάλαια σχετικά με τον χαμό των Εβραίων της πόλης μας.

Πρόκειται για μια μελέτη, που σύμφωνα με τον συγγραφέα είχε διάρκεια πάνω από 20 χρόνια. Στο βιβλίο εξετάζεται κυρίως η δράση του Μπρούνερ πριν, κατά την διάρκεια και μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πόλεμου. Υπάρχουν 8 κεφάλαια και ένα παράρτημα με 5 θέματα.

Το 1ο κεφάλαιο μιλάει γενικά για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης, δίνοντας στοιχεία για το πότε έφτασαν στην πόλη για πρώτη φορά, την δράση τους στα χρόνια που βρίσκονταν στην πόλη και κυρίως μετά τον διωγμό τους από την Ισπανία και φτάνει χρονικά μέχρι τον Ελληνο-Ιταλικό πόλεμο, με αναφορά στους Εβραίους συμπολίτες μας, που πολέμησαν στο μέτωπο, σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν στα βουνά της Ηπείρου. Δεν έχει κάτι περισσότερο από ό,τι πιθανότατα θα έχετε διαβάσει σε πάρα πολλά άλλα ιστορικά βιβλία σχετικά με τους Εβραίους της πόλης μας.

Το 2ο κεφάλαιο έχει να κάνει με το τι ακολούθησε την Γερμανική εισβολή, την Κατοχή, τις πρώτες διώξεις μέχρι τον εκτοπισμό των Εβραίων με προορισμό τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς κυρίως. Γίνεται λόγος για τις ευθύνες του Δρ. Κόρετς, περιληπτικά προσπαθεί να δοθεί απάντηση στο ερώτημα γιατί δεν έφυγαν να σωθούν, είτε στα βουνά με το ΕΑΜ, είτε σε άλλες πόλεις οι Εβραίοι και τέλος κάνει λόγο και για τις διώξεις σε άλλες πόλεις της Βόρειας Ελλάδας, όπου τα ποσοστά που χάθηκαν είναι ακόμη χειρότερα ίσως από αυτά της Θεσσαλονίκης (αναφέρεται ότι στις Σέρρες, σε σύνολο 600 περίπου Εβραίων, σώθηκαν μόλις 3).

Το 3ο κεφάλαιο μιλάει για την δράση του Μπρούνερ στην Θεσσαλονίκη, από τις 6 Φεβρουαρίου 1943 που φτάνει στην πόλη, μαζί με άλλα 5 στελέχη, με πιο γνωστό από αυτούς τον Ντίτερ Βισλιτσένι. Το στρατηγείο του, όπου σχεδιάζεται το πλάνο αφανισμού των Εβραίων της πόλης, βρίσκεται στην Βελισσαρίου 42. Στις 12 Φεβρουαρίου βγαίνει η διαταγή να φοράνε όλοι οι Εβραίοι άνω των 5 ετών κίτρινο αστέρι σε ευδιάκριτο σημείο και στις 13 Φεβρουαρίου νέα διαταγή λέει να μπει πινακίδα «εβραϊκόν» έξω από κάθε μαγαζί Εβραίου και κίτρινο αστέρι έξω από κάθε σπίτι Εβραίου. Λίγο καιρό μετά σχηματίζονται τα γκέτο των Εβραίων, ένα ανατολικά, ένα δυτικά και ένα δίπλα στον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό, το γνωστό γκέτο-Χιρς. Στις 14 Μαρτίου 1943 βγαίνει η πρώτη διαταγή απέλασης και ξεκινάνε οι αποστολές προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, που θα τελειώσουν τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Μέσα σε 7 μήνες περίπου είχε ολοκληρωθεί το έργο του Μπρούνερ και της ομάδας του. Ο Μπρούνερ έφυγε από την Θεσσαλονίκη κατά τα τέλη Μαΐου του 1943.

Το 4ο κεφάλαιο αναφέρεται σε μαρτυρίες ομήρων, σχετικά με την βιαιότητα του Μπρούνερ, την οποία δοκίμασαν αρκετοί από τους κρατούμενους της Βελισσαρίου 42, στο υπόγειο της οποίας γίνονταν καθημερινά βασανιστήρια. Οι μαρτυρίες αυτές βρίσκονται είτε σε βιβλία, είτε έγιναν μετά την έρευνα του συγγραφέα και συνεντεύξεις από διασωθέντες.

Το 5ο κεφάλαιο επικεντρώνεται σε κάποια βιογραφικά στοιχεία του Μπρούνερ, από την γέννησή του στις 8 Απριλίου του 1912 στην Αυστρία, μέχρι την σταδιοδρομία του ως μέλος των SS.

To 6ο κεφάλαιο αναφέρεται στα υπόλοιπα Ολοκαυτώματα για τα οποία είναι υπεύθυνος ο Μπρούνερ, καθώς δεν είχε η Θεσσαλονίκη το μονοπώλιο στην θηριωδία του. Πρώτος σταθμός του ήταν η Βιέννη, όπου το έργο του ξεκίνησε το 1938. Μετά την Θεσσαλονίκη, πήγε στο Παρίσι και τελευταίος του σταθμός ήταν η Σλοβακία. Υπολογίζεται ότι μόνο ο Μπρούνερ, ευθύνεται για τον χαμό περίπου 129000 ανθρώπων…

Το 7ο κεφάλαιο χρονικά μας πηγαίνει στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, όπου οι υπεύθυνοι των διώξεων προσπάθησαν να διαφύγουν και να μην δικαστούν για τα εγκλήματά τους. Μεγάλο μέρος του κεφαλαίου αποτελεί η  απολογία του Ντίτερ Βισλιτσένι κατά την διάρκεια της γνωστής Δίκης της Νυρεμβέργης, ο οποίος κατονόμασε τον Μπρούνερ ως βασικό υπεύθυνο των διώξεων, ίσως και για να ελαφρύνει την θέση του.

Το 8ο κεφάλαιο έχει άρωμα μυστικών υπηρεσιών, ψυχρού πολέμου και πολιτικής σκοπιμότητας. Ασχολείται με το πώς έγινε και ο Μπρούνερ δεν συνελήφθη τόσα χρόνια μετά τα εγκλήματά του. Μια πορεία με ενδιάμεσους σταθμούς την Πράγα, το Μόναχο και τελικά την Συρία. Μπλέκονται οι μυστικές υπηρεσίας της τότε Δυτικής Γερμανίας και των ΗΠΑ, καθώς και η Μοσάντ, η οποία επιχειρεί δύο φορές να τον σκοτώσει, μία το 1961 και μία το 1980. Παρά τις θανατικές ποινές που του επιβλήθηκαν στην Γαλλία, τα εντάλματα σύλληψης που για χρόνια υπάρχουν ακόμη, ο Μπρούνερ συνέχισε να ζει στη Συρία, με έργο την συγκρότηση των εκεί μυστικών υπηρεσιών, έδωσε μάλιστα και συνεντεύξεις. Για το θέμα του Μπρούνερ είχε ασχοληθεί και το Ευρωκοινοβούλιο, ενώ κινήσεις για την σύλληψή του γίνονταν τουλάχιστον μέχρι τα χρόνια που γραφόταν αυτό το βιβλίο.

Ακολουθούν 5 παραρτήματα, τα οποία είναι επίσης ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Το πρώτο αναφέρεται στην υπόθεση Μέρτενς, την σύλληψη, καταδίκη του, αλλά και την απελευθέρωσή του από το Ελληνικό Κράτος, για διπλωματικούς σκοπούς, καθώς επίσης γίνεται λόγος και στον θόρυβο που προκλήθηκε από αυτήν την ενέργεια. Το δεύτερο μιλάει για τα 26 στρατόπεδα συγκέντρωσης που λειτούργησαν στην Ελλάδα κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Το τρίτο είναι ένα σύντομο χρονολόγιο με τις εκτελέσεις των δυνάμεων Κατοχής και των συνεργατών τους στον Ελλαδικό χώρο. Το τέταρτο αναφέρεται γενικά στη δημιουργία των στρατοπέδων συγκεντρώσεως από τους Γερμανούς, σημειώνοντας ότι αυτά δεν φτιάχτηκαν λόγω πολέμου, αλλά πριν από αυτόν, απλά τότε ήταν διαφορετικοί οι «φιλοξενούμενοι». Τέλος, το πέμπτο παράρτημα αναφέρεται σε ένα όχι και τόσο γνωστό περιστατικό, το οποίο έγινε στις 9 Οκτωβρίου 1944 στο Μπιρκενάου και είναι η εξέγερση των Ζόντερ-κομάντο, των κρατούμενων δηλαδή που οι Γερμανοί χρησιμοποιούσαν για να κινούν τον μηχανισμό μαζικής εξόντωσης των υπόλοιπων κρατουμένων. Η εξέγερση είχε αποτέλεσμα την ανατίναξη κρεματορίων, ενώ λέγεται ότι οι Έλληνες που συμμετείχαν, ύψωσαν Ελληνική σημαία στο κρεματόριο Νο 3, πριν το ανατινάξουν.

Το βιβλίο το βρήκα αρκετά ενδιαφέρον. Φωτίζει κάποιες πτυχές του Ολοκαυτώματος της πόλης μας, με επίκεντρο έναν εκ των υπευθύνων του. Σίγουρα στην περίπτωση του Μπρούνερ δεν υπήρχε δικαιοσύνη, αφού δεν πλήρωσε για τα εγκλήματά του. Από όσο ξέρω ο Ιανός έχει ρίξει την τιμή του στα €2. Διαβάζεται σχετικά άνετα και ένα μέρος του πρόκειται για πρωτότυπη έρευνα, οπότε νομίζω ότι αξίζει τον κόπο η αγορά του.

Advertisements

3 Σχόλια

Filed under ΚΟΥΖΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, Σπύρος, Συγγραφείς

3 responses to “Η ζωή και η δράση του σφαγέα της Θεσσαλονίκης, Αλόις Μπρούνερ

  1. Παράθεμα: Η μοίρα των Εβραίων Θεσσαλονικέων της Γαλλίας κατά την Κατοχή | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Κάποιες από τις μαύρες σελίδες στην ιστορία της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Τα γεγονότα του Μάη του ’36 από τη σκοπιά του ΚΚΕ | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s