Ο Κεμάλ Ατατούρκ της Θεσσαλονίκης

vivlioniki174

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μουσταφά Κεμάλ, ο βίος και η πολιτεία του στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Χρίστος Χριστοδούλου

Έκδοση: Εξάντας (2007)

ISBN: 978-960-256-646-6

Τιμή: Περίπου €15

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην περίπτωση του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, η εξέταση του βίου του για τους Έλληνες είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς έχει συνδυαστεί το όνομά του με τον χαμό του Ελληνισμού στην Μικρά Ασία. Η υποκειμενική όμως ματιά στην ιστορία και στην ζωή ενός ανθρώπου δεν βοηθάει να βγούνε σωστά συμπεράσματα για την προσωπικότητα αυτού του ατόμου. Μια από τις καλύτερες προσπάθειες έρευνας για τον Κεμάλ Ατατούρκ επιχειρεί να κάνει ο Χρίστος Χριστοδούλου με αυτό του το βιβλίο. Ο συγγραφέας μας απασχόλησε στο παρελθόν με ένα άλλο βιβλίο του για την ζωή ενός άλλου Τούρκου, του Χασάν Ταχσίν Πασά, διοικητή της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της απελευθέρωσης της πόλης το 1912. Το βιβλίο αυτό είχε παρουσιαστεί από την Vivlioniki (μπορείτε να διαβάσετε κάποια πράγματα για αυτό το βιβλίο πατώντας εδώ).

Η έκδοση είναι αρκετά καλή. Τα κείμενα είναι χωρισμένα σε μικρά κεφάλαια, οπότε η ανάγνωση γίνεται αρκετά εύκολη. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, μερικές αρκετά σπάνιες, από την ζωή του Κεμάλ. Δυστυχώς δεν υπάρχει συγκεντρωμένη η βιβλιογραφία και οι πηγές του έργου.

Αν και το βιβλίο είναι κυρίως ιστορικό, η γραφή μοιάζει με παραμύθι. Η ροή του κειμένου είναι συνεχής, με μυθιστορηματικό τόνο. Από την γέννηση του Ατατούρκ το 1881 (πιο πιθανή χρονολογία) και τα πρώτα παιδικά του χρόνια, τις πρώτες σπουδές και τα εφηβικά χρόνια, γίνεται μια προσπάθεια να εξηγηθεί ο χαρακτήρας αυτού του άνδρα, που η μοίρα του επιφύλαξε τον ρόλο του ηγέτη και δημιουργού της σύγχρονης Τουρκίας. Η Θεσσαλονίκη και το περιβάλλον της κατά τα τέλη του 19ου αιώνα παίζουν καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Μιλάμε για μια περίοδο συνεχών αλλαγών, η Οθωμανική Αυτοκρατορία είναι υπό κατάρρευση, κοινό μυστικό για τα κράτη των Βαλκανίων αλλά και της υπόλοιπης Ευρώπης. Λίγα χρόνια μετά η Επανάσταση των Νεότουρκων θα αλλάξει την ιστορία της περιοχής. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι θα αλλάξουν και τα σύνορά της.

Το βιβλίο δεν επικεντρώνεται μόνο στην πολιτική και την στρατιωτική πλευρά του Κεμάλ, αλλά θέλει να εξετάσει την προσωπικότητά του, χωρίς όμως να θέλει να «κουτσομπολέψει». Οι έρωτες, οι αδυναμίες, η σχέση του Κεμάλ με την μητέρα του, ο μεγαλοϊδεατισμός για τον εαυτό του, το αλκοόλ, τα γλέντια και τα ξενύχτια. Αλλά και η στρατιωτική ιδιοφυΐα του και οι ριζοσπαστικές του ιδέες. Στην Ελλάδα είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε τις αλλαγές που έφερε ο Κεμάλ στην Τουρκία (άλλαξε από το ημερολόγιο μέχρι το αλφάβητο). Ήρθε αντιμέτωπος με δομές του θεοκρατικού κράτους, το οποίο είχε κυριαρχήσει για περίπου 500 χρόνια, και κατάφερε να κερδίσει. Είναι τέτοια η επίπτωση των ενεργειών του και των πολιτικών του, που το στίγμα του μένει αξεπέραστο ακόμη και σήμερα στην σύγχρονη Τουρκία. Το κοσμικό κράτος της σύγχρονης Τουρκίας φέρει την υπογραφή του.

Ο Κεμάλ λάτρευε την πόλη. Όχι μόνο επειδή ήταν η γενέτειρά του, αλλά επειδή το περιβάλλον της πόλης, με τον προοδευτικό της χαρακτήρα, ήταν πρότυπο για το κράτος που ήθελε να ιδρύσει. Ενδιαφέρον στοιχείο που αναφέρει το βιβλίο, είναι ότι ο Κεμάλ έζησε περισσότερα χρόνια στην Θεσσαλονίκη, παρά στην Τουρκία.

Παρά τα όσα συνέβησαν κατά την Μικρασιατική Καταστροφή, ο Ατατούρκ ήταν ίσως ο πολιτικός που ήθελε περισσότερο από κάθε άλλον την ειρήνη μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η συνεργασία του με τις Ελληνικές κυβερνήσεις του Μεσοπολέμου, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, έως τον Ιωάννη Μεταξά ήταν άριστη και αυτά τα χρόνια χαρακτηρίζονται από άριστες Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Μεταξάς μάλιστα είχε ονομάσει τον δρόμο που περνά μπροστά από το νυν Τουρκικό Προξενείο, την σημερινή Αποστόλου Παύλου, ως Κεμάλ Ατατούρκ.

Παράλληλα με τον βίο του Ατατούρκ, ο συγγραφέας εξετάζει την ιστορία και άλλων πρωταγωνιστών, που επηρέασαν με τις πράξεις τους την ζωή του Κεμάλ. Υπάρχουν αρκετές αναφορές για την δράση των Νεότουρκων (όπου παρά τα όσα πιστεύουν οι περισσότεροι, ο Κεμάλ δεν ήταν στην ηγεσία του όταν έγινε η Επανάστασή τους), για τα τελευταία χρόνια των Σουλτάνων, αλλά και για τα χρόνια που κυβέρνησε την Τουρκία. Υπάρχουν επίσης αναφορές για διάφορες φήμες που έχουν ακουστεί, ότι ο Κεμάλ ήταν ντονμές και μασόνος. Γενικά τα ιστορικά αρχεία και η έρευνα για την ζωή του Ατατούρκ έχουν αρκετά γκρίζα σημεία, προσθέτοντας μυστήριο στην ζωή του, κυρίως την προσωπική.

Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και ο Ναζίμ Χικμέτ αποτελούν τους δύο σημαντικότερους ίσως Οθωμανούς που έχουν γεννηθεί στην Θεσσαλονίκη. Εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες, με παντελώς διαφορετική εξέλιξη της ζωής τους. Στο βιβλίο δεν επιχειρείται καμία αγιοποίηση, αλλά ούτε και δαιμονοποίηση του Κεμάλ. Νομίζω ότι είναι από τις πιο σοβαρές προσεγγίσεις της ζωής του και το ότι γράφεται το βιβλίο με μυθιστορηματικό τρόπο, το κάνει ένα ευχάριστο ανάγνωσμα.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χρίστος

One response to “Ο Κεμάλ Ατατούρκ της Θεσσαλονίκης

  1. Παράθεμα: Μια ζωή δίπλα στον Γιάννη Βελλίδη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s