Η Θεσσαλονίκη κατά τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης

vivlioniki172

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στην Θεσσαλονίκη 1821 και 1822

Συγγραφέας: Αθανάσιος Καραθανάσης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2008)

ISBN: 978-960-7265-93-7

Τιμή: Περίπου €3

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα λιγότερο γνωστά κομμάτια της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, είναι αυτό των γεγονότων που συνέβησαν στην πόλη κατά τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Τα ιστορικά ντοκουμέντα που υπάρχουν για τους ιστορικούς και τους ερευνητές είναι ιδιαίτερα λίγα και βασίζονται κυρίως σε εκθέσεις και αναφορές προξένων της πόλης. Το βιβλιαράκι για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα είναι ο πανηγυρικός λόγος του συγγραφέα για την Εθνική Εορτή της 25ης Μαρτίου και έγινε στις 19 Μαρτίου 2008 στην Αίθουσα Τελετών της ΕΜΣ.

Η έκδοση είναι λιτή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Το εξώφυλλο είναι από καλής ποιότητας χαρτί, ενώ στις 20 μόλις σελίδες του βιβλίου, υπάρχουν σημειώσεις, επεξηγήσεις και βιβλιογραφικά στοιχεία αυτών που λέγονται στην ομιλία.

Ο Καραθανάσης είχε γράψει παλαιότερα ένα πιο λεπτομερές βιβλίο για την εποχή αυτή, το οποίο σύντομα θα παρουσιαστεί από την Vivlioniki. Εδώ επικεντρωνόμαστε στα γεγονότα των δύο πρώτων ετών της Επανάστασης και κυρίως στις σφαγές που επακολούθησαν. Το μέγεθος της καταστροφής του Ελληνικού πληθυσμού μπορεί αναλογικά να συγκριθεί με αυτό της καταστροφής του Εβραϊκού πληθυσμού το 1943, αφού με βάση τις απογραφές, από περίπου 30000 Έλληνες που κατοικούσαν στην πόλη πριν τις σφαγές, το 1822 είχαν απομείνει 4000 μόνο, οι υπόλοιποι είτε σφαγιάστηκαν, είτε πουλήθηκαν σαν σκλάβοι, είτε αναγκάστηκαν να φύγουν από την πόλη για να σωθούν.

Οι διώξεις έγιναν σε δύο περιόδους:

Η πρώτη κράτησε λίγο καιρό πριν την επίσημη έναρξη της Επανάστασης, πράγμα περίεργο, και τελείωσε τον Οκτώβριο του 1821. Υπεύθυνος αυτών των πρώτων διώξεων ήταν ο διοικητής της Θεσσαλονίκης Γιουσούφ Μπέης. Αρχικά ξεκίνησε με προληπτικές φυλακίσεις Ελλήνων στον Λευκό Πύργο (τότε φυλακές γνωστές ως Κανλή Κουλέ, Πύργος του Αίματος). Οι συλλήψεις έγιναν πολύ περισσότερες μετά την εξέγερση της Επανάστασης, οπότε άρχισε και η τρομοκράτηση του πληθυσμού. Οι εξεγέρσεις σε διάφορα σημεία της Μακεδονίας αποτέλεσαν το αίτιο για ακόμη πιο γενικευμένες συλλήψεις και εκτελέσεις. Πιο γνωστή είναι η σφαγή των προκρίτων στο Καπάνι στις 18/19 Μαΐου. Τότε ήταν που εκατοντάδες Έλληνες που είχαν ψάξει για καταφύγιο στον Άγιο Αθανάσιο (εκκλησία στην Εγνατία πάνω, λίγο πριν την Αγίας Σοφίας πηγαίνοντας δυτικά) βρήκαν τραγικό θάνατο μετά από 40 μέρες εγκλεισμού τους εκεί μέσα. Σφαγές επίσης έγιναν και σε άλλους ναούς της πόλης, όπου οι Έλληνες έψαχναν να βρουν καταφύγιο. Η περιοχή από το σημερινό Σιντριβάνι μέχρι το Γ’ Σώμα Στρατού ήταν χώρος σφαγών και βασανιστηρίων. Αξίζει να σημειωθεί η στάση των δερβίσηδων του Τάγματος των Μπεκτασίδων, οι οποίοι διέσωσαν μέρος του πληθυσμού, καθώς επίσης και η στάση του τότε δικαστή της πόλης, του μολλά Χαϊρουλλάχ, ο οποίος φυλακίστηκε για την συμπάθεια που έδειξε προς τους Έλληνες. Επίσης σώθηκαν Έλληνες που βρήκαν καταφύγιο σε κάποιους από τους τεκέδες της πόλης Μπαλάνος, Πάικος, Σκανδαλίδης ήταν κάποιοι από τους γνωστότερους προκρίτους που εκτελέστηκαν σε αυτήν την περίοδο.

Η δεύτερη περίοδος διωγμών ξεκινά τον Μάρτιο του 1822, με την έλευση του νέου διοικητή της πόλης, του Μεχμέτ Εμίν, γνωστού και ως Αμπολολούτ ο Ροπαλοφόρος. Αφορμή είναι η στάση μοναχών του Αγίου Όρους και διάφορες επαναστάσεις σε γειτονικές πόλης της Θεσσαλονίκης (πιο γνωστή η σφαγή στην Νάουσα). Πέρα από τις συλλήψεις και τις εκτελέσεις, αυτήν τη φορά επιχειρείται και δήμευση των Ελληνικών περιουσιών. Η Ελληνική κοινότητα αναγκάζεται αν πουλήσει το νοσοκομείο της και μεγάλο μέρος του πληθυσμού φεύγει από την πόλη. Είναι τότε που ο Μεχμέτ Εμίν διατάζει την καταστροφή της βιβλιοθήκης που υπήρχε στην Αγία Σοφία, όπου καταστράφηκαν πολλά βυζαντινά χειρόγραφα. Η πιο γνωστή εκτέλεση είναι αυτή του Μανωλάκη Τζανή Κυριακού, ο οποίος ήταν εκείνη την εποχή υποπρόξενος της Δανίας στην πόλη.

Οι μαρτυρίες για τα γεγονότα αυτά προέρχονται από αναφορές και επιστολές του Γάλλου πρόξενου στην Θεσσαλονίκη Bottu και ενός μέλος της τότε Γαλλικής παροικίας, του Francois Parsy. Η Ελληνική κοινότητα έκανε πολύ καιρό για να μπορέσει να σταθεί στα πόδια της πάλι, οι πληθυσμιακές αναλογίες είχαν αλλάξει πολύ εις βάρος της και οι περιουσίες των Ελλήνων της πόλης είχαν περάσει σε χέρια είτε Τούρκων, είτε Ευρωπαίων. Η άφιξη του πρώτου Έλληνα πρόξενου το 1835 θα βοηθήσει στην ανασύσταση της Ελληνικής κοινότητας.

Το βιβλίο ή καλύτερα ο λόγος, έχει ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς η περίοδος στην οποία αναφέρεται δεν έχει μελετηθεί όσο θα έπρεπε. Γεγονός είναι ότι από την εποχή της Άλωσης της πόλης τον Μάρτιο του 1430 είχε να γίνει τέτοιος διωγμός στο Ελληνικό στοιχείο. Από τη μια ήταν καταστροφικός σίγουρα, από την άλλη προκάλεσε την αφύπνιση των Ελλήνων, που σε συνδυασμό με την δημιουργία του Ελληνικού Κράτους λίγα χρόνια αργότερα, θα βάλει τις βάσεις για την μελλοντική απελευθέρωση της πόλης, που ήλθε το 1912. Νομίζω ότι είναι ένα καλό βιβλίο για κάποιον, ώστε να ξεκινήσει να ψάχνει περισσότερα πράγματα για αυτά τα χρόνια.

Advertisements

4 Σχόλια

Filed under ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ, Αθανάσιος, Συγγραφείς

4 responses to “Η Θεσσαλονίκη κατά τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης

  1. Παράθεμα: Τα χρόνια της Εθνικής Επανάστασης στην Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Ρεπορτάζ και ιστορία για τις σφαγές στη Θεσσαλονίκη μετά το 1821 | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Στοιχεία για τον Ελληνικό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης στη δεκαετία του 1830 | Vivlioniki

  4. Παράθεμα: Η Ελληνική Κοινότητα Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821 | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s