Περπατώντας με τον Τομανά στους δρόμους της Θεσσαλονίκης

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δρόμοι και γειτονιές της Θεσσαλονίκης μέχρι το 1944

Συγγραφέας: Κώστας Τομανάς

Έκδοση: Νησίδες (2006)

ISBN: 960-8480-17-5

Τιμή: Περίπου €21

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τους συγγραφείς που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην βιβλιογραφία για την Θεσσαλονίκη, είναι ο Κώστας Τομανάς. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1913, αλλά από πολύ μικρή ηλικία έζησε στην Θεσσαλονίκη. Μαζεύοντας ένα τεράστιο αρχείο, το κυκλοφόρησε σε μια σειρά βιβλίων που κυκλοφορούν στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Νησίδες. Η Μοίρα το έφτιαξε έτσι, ώστε ήλθε στην Σαλονίκη την νύχτα της μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917 και έφυγε από την ζωή την νύχτα της 26ης προς 27η Οκτωβρίου 1993, επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης.

Ο Τομανάς δεν είναι ιστορικός. Επίσης δεν είναι λογοτέχνης. Οπότε δεν πρέπει τα βιβλία του να κρίνονται με κριτήρια τέτοια. Ο τρόπος γραφής του είναι απλός, άμεσος και ζωντανός. Αν ήταν ζωγράφος θα τον τοποθετούσαμε στην κατηγορία των λαϊκών ζωγράφων. Τα κείμενά του είναι ένας συνδυασμός βιωμάτων, ακουσμάτων και έρευνας πολύχρονης. Η γραφή του είναι συνεχής, είναι σαν να κάθεται απέναντί σου και να ξεκινάει μια ιστορία, στην οποία κολλάει μια άλλη που έχει σχέση με την πρώτη και συνεχίζεται με μια τρίτη που έχει να κάνει με τις δύο προηγούμενες.

Η συγκεκριμένη έκδοση είναι αξιοπρεπέστατη. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, γραφικοί χαρακτήρες που κάνουν το βιβλίο ευκολοδιάβαστο και κάποιες σπάνιες φωτογραφίες.

Στην αρχή γίνεται μια ανασκόπηση του οδικού δικτύου παλιάς Θεσσαλονίκης, αρκετά ενδιαφέρουσα.

Η ταξινόμηση των δρόμων γίνεται με γεωγραφικά κριτήρια. Φυσικά δεν γίνεται αναφορά σε ΟΛΟΥΣ τους δρόμους της πόλης, αλλά στους σημαντικότερους και σε κάποιους μικρότερους, στους οποίους όμως διαδραματίστηκε κάποιο σημαντικό γεγονός ή έμενε κάποιος γνωστός της εποχής. Κυρίως μιλάμε για αυτούς που βρίσκονταν εντός των τειχών της Θεσσαλονίκης. Υπάρχει ένα «κεφάλαιο» (ο χωρισμός τους θα μπορούσε να είναι καλύτερος για να είναι πιο εύκολο για τον αναγνώστη) για τους δρόμους ανατολικά της Εθνικής Αμύνης, οι οποίοι ναι μεν ήταν εκτός των τειχών, αλλά λόγω εγγύτητας προς το ιστορικό κέντρο θεωρήθηκαν μέρος του. Ξεχωριστά κεφάλαια είναι οι δρόμοι δυτικά και ανατολικά των τειχών της πόλης. Δεν γίνεται αναφορά σε γειτονιές όπως η Καλαμαριά, η Σταυρούπολη, η Νεάπολη κα.

Ουσιαστικά το όνομα ενός δρόμου είναι η αφορμή για τον συγγραφέα να περιγράψει πρόσωπα, ιστορίες, κουτσομπολιά, μαγαζιά και σπίτια γύρω από τον δρόμο αυτό. Δίνονται πάρα πολλά τοπογραφικά σημεία με σημαντικές λεπτομέρειες, αλλά και άσχετες εν πρώτοις ίσως ειδήσεις ή πληροφορίες, οι οποίες όμως σχετίζονται κάπως με τα υπόλοιπα. Για παράδειγμα, στην αναφορά για την οδό Ίωνος Δραγούμη, πέρα από όλα τα άλλα, υπάρχει αναφορά στον Άγιο Μηνά και από κάτω αναφέρεται στο έθιμο της μονοκκλησιάς (στην γιορτή μιας εκκλησίας λειτουργούσε μόνο αυτή και καμία άλλη).

Η πόλη που παρουσιάζει ίσως δεν είναι εμφανής στον σύγχρονο αναγνώστη, καθώς η περιγραφή του Τομανά φτάνει μέχρι το 1944 και από τότε πολλά μπορεί να έχουν αλλάξει για διάφορους λόγους (αστυφιλία, αντιπαροχή, σεισμός 1978 κτλ). Αλλά επειδή υπάρχει η ιστορική συνέχεια, πολλά από αυτά που γράφονται έχουν αφήσει το στίγμα τους και στην σημερινή Θεσσαλονίκη, άσχετα αν απουσιάζει η φυσική τους παρουσία.

Επαναλαμβάνω ότι ο Τομανάς ΔΕΝ είναι ιστορικός, ΔΕΝ είναι λογοτέχνης. Είναι άδικο τα έργα του να κρίνονται όπως θα κρίνονταν τα γραπτά ενός συγγραφέα ή ενός αρχαιολόγου. Έχει καταφέρει όμως στα βιβλία του, παρά τα όποια λάθη μπορεί αυτά να έχουν, να διασώσει λεπτομέρειες και πρόσωπα, εικόνες και μύθους, ιστορίες ή και κουτσομπολιά, τα οποία αποτελούν και αυτά μια μορφή ιστορίας και τέχνης. Τα βιβλία του είναι αφορμή για παραπάνω έρευνα, για να ψάξει ο αναγνώστης τα όρια μεταξύ της αλήθειας και του μύθου.

Προσωπικά βρίσκω την συνεισφορά του στην διάσωση της ιστορίας της Θεσσαλονίκης ανεκτίμητη και είναι ιδιαίτερα ευχάριστο το γεγονός ότι με τον καιρό συναντάμε τα βιβλία του σε βιβλιογραφικές πηγές ιστορικών και λογοτεχνικών κειμένων. Σας συνιστώ ανεπιφύλαχτα όλα τα βιβλία του.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΟΜΑΝΑΣ, Κώστας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s