Πώς ήταν η Θεσσαλονίκη κατά την Τουρκοκρατία

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας 1430-1912

Συγγραφέας: Βασίλης Δημητριάδης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2008)

ISBN: 978-960-467-037-6

Τιμή: Περίπου €55

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Υπάρχουν κάποια βιβλία, των οποίων η σημασία είναι τόσο μεγάλη και τα οποία έχουν καταφέρει να ανοίξουν νέους ορίζοντες στην αντίληψή μας πάνω σε κάποιο θέμα. Ένα τέτοιο είναι και η Τοπογραφία του Δημητριάδη, έργο το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1983 μετά από πολύχρονη μελέτη του συγγραφέα, ο οποίος είναι καθηγητής Τουρκολογίας.

Ο τίτλος είναι απόλυτα σαφής σχετικά με το τι διαπραγματεύεται το έργο. Ενώ αρκετές μελέτες είχαν γίνει για την Βυζαντινή και Αρχαία-Ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη, λίγα πράγματα γνωρίζαμε για το πώς ήταν η πόλη κατά την Οθωμανική της περίοδο. Οξύμωρο γεγονός, αν σκεφτεί κανείς ότι η Οθωμανική περίοδος είναι εγγύτερα σε εμάς από τις άλλες. Βασική δυσκολία, το γεγονός ότι τα αρχεία που θα μπορούσαν να μελετηθούν δεν ήταν γραμμένα στα Ελληνικά.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή, σκληρό εξώφυλλο, μεγάλη ποικιλία και πολύ καλή ποιότητα φωτογραφιών και στο τέλος του βιβλίου χάρτες που αποτυπώνουν την πόλη από τα πρώτα ως τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής περιόδου.

Η κύρια διαφορά της μελέτης του Δημητριάδη από τις υπόλοιπες είναι οι πηγές του. Ο συγγραφέας εξετάζει φορολογικά κατάστιχα, φορολογικά βιβλία, κτηματολογικά βιβλία, έγγραφα της Μονής Βλατάδων, αρχεία που βρίσκονται σε Τουρκία και Βουλγαρία, ιεροδικαστικά κατάστιχα και άλλα πολλά. Με βάση όλα αυτά, δεν καταφέρνει να φτιάξει απλά έναν χάρτη της πόλης, αλλά προσπαθεί να τοποθετήσει εκκλησίες, συναγωγές, τζαμιά, αγορές, μέχρι και σπίτια και μικρά μαγαζιά!

Το βιβλίο έχει πάρα πολλές εικόνες από την παλιά Θεσσαλονίκη, αλλά και μοναδικούς χάρτες για να μπορεί να κατατοπιστεί ο αναγνώστης πιο εύκολα, καθώς η εικόνα που μπορεί να έχει αυτός για την Θεσσαλονίκη, λίγη σχέση έχει με αυτήν της Οθωμανικής περιόδου.

Το βιβλίο αποτελείται από δύο μέρη, το Μέρος Α’ (συνοικίες και αγορές) και το Μέρος Β’ (κτίρια) και κάθε ένα από αυτά χωρίζεται σε κεφάλαια.

ΜΕΡΟΣ Α’

  • 1ο Κεφάλαιο: Μια γενική εικόνα δίδεται για το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη κατά τα περίπου 500 χρόνια της Οθωμανικής Περιόδου
  • 2ο Κεφάλαιο: Οι συνοικίες και γειτονιές της Θεσσαλονίκης κατά τον 15ο αιώνα, από έγγραφο του 1478. Ο αναγνώστης ουσιαστικά θα «περπατήσει» στις Βυζαντινές γειτονιές της πόλης, καθώς τα ονόματα δεν είχαν ακόμη αλλάξει (η άλωση ήταν το 1430).
  • 3ο Κεφάλαιο: Οι Χριστιανικές συνοικίες κατά τον 16ο-17ο αιώνα, κατά τον 18ο-19ο αιώνα και στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας
  • 4ο Κεφάλαιο: Οι Τούρκικες συνοικίες κατά την ίδια χρονική περίοδο.
  • 5ο Κεφάλαιο: Οι Εβραϊκές συνοικίες κατά τον 16ο-19ο αιώνα και κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας
  • 6ο Κεφάλαιο: Οι Αγορές και οι κεντρικοί δρόμοι της πόλης
  • 7ο Κεφάλαιο: Η Ακρόπολη
  • 8ο Κεφάλαιο: Η εξάπλωση της πόλης έξω από τα τείχη, ανατολικά και δυτικά

ΜΕΡΟΣ Β’

  • 1ο Κεφάλαιο: Οι εκκλησίες και οι Μονές
  • 2ο Κεφάλαιο: Τα τζαμιά, μικρά και μεγάλα
  • 3ο Κεφάλαιο: Οι συναγωγές
  • 4ο Κεφάλαιο: Οι τεκέδες
  • 5ο Κεφάλαιο: Τα σχολεία (ελληνικά, τούρκικα, εβραϊκά και ξένα)
  • 6ο Κεφάλαιο: Τα χάνια
  • 7ο Κεφάλαιο: Το διοικητήριο και τα δικαστήρια
  • 8ο Κεφάλαιο: Τα λουτρά
  • 9ο Κεφάλαιο: Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης (υδραγωγεία, κρίνες, βρύσες, πηγάδια και κτίρια στο δίκτυο ύδρευσης)
  • 10ο Κεφάλαιο: Τα νεκροταφεία και τα μαυσωλεία της πόλης

Το επίμετρο που ακολουθεί είναι επίσης πάρα πολύ ενδιαφέρον, καθώς μιλάει για τις επιδημίες (πανούκλας, ευλογιάς και χολέρας κυρίως), τις πυρκαγιές (αναρίθμητες…) και τις πληθυσμιακές μεταβολές.

Στο ευρετήριο υπάρχουν οι δρόμοι πριν και μετά το 1912 και οι αλλαγές των ονομάτων τους (από τούρκικα σε ελληνικά αλλά και αντιστρόφως), καθώς και οι συνοικίες στις οποίες βρίσκονται αυτοί οι δρόμοι. Υπάρχουν επίσης 55 (!) σελίδες με ευρετήριο ονομάτων και πραγμάτων, που βοηθάει πάρα πολύ τον ερευνητή αναγνώστη.

Τέλος, οι χάρτες που υπάρχουν ξεχωριστά από το βιβλίο, είναι μια περίληψη όλου του βιβλίου. Σας προτείνω πριν να διαβάσετε το βιβλίο, να τους ρίξετε μια ματιά. Βοηθά ιδιαίτερα το να τους έχετε επίσης δίπλα σας κατά την διάρκεια της ανάγνωσης.

Νεότερες μελέτες έχουν αποδείξει ότι κάποια από τα πράγματα που πίστευε ο Δημητριάδης δεν είναι σωστά και πρέπει να διορθωθούν. Αυτό είναι και το φυσιολογικό όμως, καθώς δύσκολα θα μπορούσε ένα έργο τόσο μεγάλο να μην περιέχει λάθη, ειδικά όταν οι πηγές είναι ξενόγλωσσες και με δεδομένο ότι ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με αυτές τις πηγές. Γεγονός πάντως είναι ότι το βιβλίο αυτό αποτέλεσε ένα από τα βασικότερα εργαλεία αρχαιολόγων και ιστορικών για την κατανόηση της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης και για την έρευνα με θέμα αυτήν. Οι περισσότερες βιβλιογραφίες το περιέχουν και πολλές συζητήσεις ξεκινάνε με βάση αν το έγραψε ή όχι ο Δημητριάδης στην Τοπογραφία του.

Ευνόητο είναι φυσικά ότι δεν μιλάμε για λογοτεχνικό κείμενο, αλλά για βιβλίο αναφοράς, το οποίο όμως δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη κάποιου που ενδιαφέρεται για την ιστορία της Θεσσαλονίκης.

Advertisements

6 Σχόλια

Filed under ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Βασίλης, Συγγραφείς

6 responses to “Πώς ήταν η Θεσσαλονίκη κατά την Τουρκοκρατία

  1. Παράθεμα: Η Θεσσαλονίκη από την ίδρυσή της μέχρι τα χρόνια του Γαλέριου | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Τοπογραφικά μυστήρια της Θεσσαλονίκης, χαμένες γωνιές και συνοικίες της πόλης | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Στοιχεία για τον Ελληνικό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης στη δεκαετία του 1830 | Vivlioniki

  4. Παράθεμα: Το εξαιρετικό βιβλίο του Κολώνα για τη Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών | Vivlioniki

  5. Παράθεμα: Οι πρώτες αρχαιολογικές έρευνες στη Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

  6. Παράθεμα: Οι μιναρέδες της Θεσσαλονίκης: Αρχιτεκτονική, τοπογραφία, ιστορία και άδοξο τέλος | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.