Μία ξεχωριστή τοπιογραφία της Θεσσαλονίκης

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκης τοπιογραφία

Συγγραφέας: Χρίστος Ζαφείρης

Έκδοση: Επίκεντρο (2006)

ISBN: 960-6647-92-7

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά από τις εκδόσεις του Παρατηρητή το 1990. Αυτή εδώ είναι μια αναθεωρημένη και πλουσιότερη έκδοση, καθώς περιέχει 5 επιπλέον κεφάλαια. Γενικότερα παλιοί τίτλοι του Παρατηρητή κυκλοφορούν πλέον από τις εκδόσεις Επίκεντρο (υπάρχει και ένα πολύ μεγάλο παρασκήνιο γύρω από την σχέση Επίκεντρου και Παρατηρητή, το οποίο όμως δεν έχει να κάνει με την θεματολογία του blog προς το παρόν).

Το συγκεκριμένο βιβλίο του Ζαφείρη είναι από τα πιο αγαπημένα μου, μου το είχαν κάνει δώρο την περίοδο που βρισκόμουν στην Αγγλία για σπουδές και εργασία ως «αντίδοτο για τις κρύες νύχτες της Βόρειας Αγγλίας» (ήταν να πάω στο Γιορκ).

Η έκδοση είναι αξιοπρεπέστατη, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο και χαρτί εκτύπωσης Chamois 100γρ.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος που έχει γράψει το εισαγωγικό σημείωμα της πρώτης έκδοσης, λέει ότι το βιβλίο του Ζαφείρη «…αποτελεί ένα είδος δημοσιογραφικής λογοτεχνίας». Και αυτό γιατί ενώ ο Ζαφείρης είναι δημοσιογράφος και τα περισσότερα κείμενα είχαν πρωτοδημοσιευθεί σε περιοδικά, ο τρόπος γραφής έχει σαφή λογοτεχνική χροιά.

17 κείμενα που κινούνται μεταξύ Εγνατίας και Άνω Πόλης, συναντάνε τον Κεμάλ αλλά και τους Εβραίους στο γκέτο του Χιρς, κοιτάνε τις πολυκατοικίες της αντιπαροχής, στρογγυλοκάθονται στους εξώστες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, περνάνε από την περιοχή των Εξοχών πριν πάνε για μπάνιο σε κάποια από τις παραλίες του Θερμαϊκού. Τόσο ανεξάρτητα όσο τα αφήνει να είναι ο αόρατος συνδετικός τους κρίκος, αυτός της Θεσσαλονίκης.

  • Το 1ο κείμενο είναι μια βόλτα στην ραχοκοκκαλιά της πόλης, την Εγνατία, από την πλατεία του «Αγίου Βαρδαρίου» του Γιάννη Ιωάννου, μέχρι το Συντριβάνι.Οι στάσεις πολλές: Ξενοδοχείο Βιέννη, μπουγατσατζίδικο η Δωδώνη, Μπέη Χαμάμ, Αλκαζάρ, Αρχαία Αγορά, Αχειροποίητος, Άγιος Αθανάσιος και φαρμακείο του Πεντζίκη, Παναγία Χαλκέων, Καπάνι, Καμάρα, Υπαπαντή. Μπερδεύονται οι χρόνοι, οι πρωταγωνιστές, οι κυρίαρχοι και οι κυνηγημένοι, όλοι στα ίδια χώματα της Εγνατίας.
  • Στο 2ο κείμενο ο αναγνώστης ανηφορίζει την Λαγκαδά και κατευθύνεται δυτικά, περνά από την κακόφημη Μπάρα, συναντά μετά τα νεκροταφεία της Αγίας Παρασκευής, το Ζέϊτενλικ, το στρατόπεδο του Παύλου Μελά, τη Μονή των Λαζαριστών και τους «τρελούς του Λεμπέτ» για να καταλήξει στον Τιτάν, λίγο πριν το Δερβένι.
  • Στο 3ο κείμενο ανηφορίζει ο αναγνώστης στα στενά της Άνω Πόλης, στο Μπαΐρι και στις γειτονιές του (Τσινάρι, Κουλέ Καφέ κα), πάει για προσκύνημα στην Μονή Λατόμου και στον Άγιο Νικόλαο τον Ορφανό, βαδίζει δίπλα στα τείχη και στην Ακρόπολη, θαυμάζει την πόλη από την Μονή Βλατάδων και κατηφορίζοντας φτάνει μέχρι το Τουρκικό Προξενείο, το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ.
  • Το 4ο κείμενο είναι μια περίεργη βόλτα στα νεκροταφεία της πόλης, πολλά και όλα έξω από τον πυρήνα και το κέντρο της Θεσσαλονίκης, εκεί που Εβραίοι, Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι φυτεύονταν για αιώνες. Ενδιαφέροντα όσα λέει για το νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας, αλλά και για τα παλιά Εβραϊκά νεκροταφεία στον χώρο του σημερινού ΑΠΘ.
  • Πολύ ενδιαφέρον το 5ο κείμενο, το οποίο καταπιάνεται με δύο «αδικημένες» γειτονιές της σύγχρονης πόλης, τον Άγιο Παύλο και την Ευαγγελίστρια. Έχει πάρα πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για την σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης, ενώ αναφέρεται και στους Κήπους του Πασά, οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι και έργο του Gaudi.
  • Στο 6ο κείμενο ο αναγνώστης θα περπατήσει την περιοχή των Εξοχών να δει τους Πύργους και τις βίλες που κοσμούσαν την περιοχή που σήμερα διασχίζει η Βασ. Όλγας. Η Casa Bianca, η βίλα Αλλατίνι, το αρχοντικό Χατζηλαζάρου και αυτά των Αχμέτ και Μεχμέτ Καπαντζή, το παλιό ορφανοτροφείο Μέλισσα, η σχολή τυφλών και άλλα πολλά, που σήμερα κρύβονται από τις πολυκατοικίες και τα ντουβάρια.
  • Το 7ο κείμενο έχει να κάνει με τις πολιτικές δολοφονίες που συγκλόνισαν την Θεσσαλονίκη κατά τον 20ο αιώνα (ενδιαφέρον πολύ το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου σχετικά με αυτές τις δολοφονίες, το οποίο θα σας παρουσιάσω κάποια στιγμή στο μέλλον, αλλά δεν χρειάζεται να περιμένετε εσείς εμένα, αποκτήστε το νωρίτερα). Από την απόπειρα δολοφονίας του Αργυριάδη, στην δολοφονία του Γεωργίου Α’, στους νεκρούς του Μάη του ’36, στον χαμό του Τζορτζ Πολκ και στις δολοφονίες του Ζέβγου, του Λαμπράκη και του Τσαρουχά, αλλά και άλλες λιγότερο γνωστές.
  • Στο 8ο κείμενο υπάρχει ένα μικρό αφιέρωμα στον Εβραϊσμό της πόλης και στον χαμό του. Ο αναγνώστης θα περπατήσει στα γκέτο του Χιρς, του Ρεζί Βαρδάρ και το 0,151 και θα μάθει γενικά κάποια πράγματα για τους Ρωμανιώτες (οι πρώτοι Εβραίοι που εγκαταστάθηκαν στην πόλη), τους Σεφαραδίτες, τους Ντονμέδες.
  • Το 9ο κείμενο μιλάει για την Οθωμανική κληρονομιά της πόλης, αυτήν που ακόμη και σήμερα φοβόμαστε να αντικρίσουμε και να δεχτούμε και την οποία πρώτη προσπαθήσαμε να καταστρέψουμε κατά την περίοδο «εξελληνισμού» της πόλης. Είναι η πόλη όπου γεννήθηκε ο μεγάλος Τούρκος ποιητής Ναζίμ Χικμέτ, η πόλη του Κενάν Μεσαρέ (ζωγράφου του γνωστού πίνακα εισόδου του Ελληνικού στρατού στην πόλη κατά το 1912). Το Αλκαζάρ, το Μπεζεστένι, το Μπέη Χαμάμ και το Γενί Τζαμί, το Γιαχουντί Χαμάμ και το Γενί Χαμάμ, όλα είναι μνημεία της πόλης από τους Οθωμανούς.
  • Το 10ο κείμενο μιλάει για την αρχιτεκτονική εξέλιξη της πόλης, για το πώς μια πόλη με βαλκανική αρχιτεκτονική μετατράπηκε μετά την Πυρκαγιά του 1917 σε κάδρο των Ποζέλι, Παιονίδη, Αριγκόνι κα. Πώς χάθηκε η ευκαιρία με το σχέδιο του Εμπράρ και για ποιό λόγο έγινε το έγκλημα της αντιπαροχής.
  • Το 11ο κείμενο ασχολείται με τις πορείες στην Θεσσαλονίκη, διαδηλώσεις και λιτανείες. Γίνεται αναφορά στην διαδήλωση κατά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου του 1943, την διαδήλωση της 30ης Οκτωβρίου 1944 κατά την απελευθέρωση της πόλης, τις συγκεντρώσεις για ΕΟΚΑ και 114, στην μεγάλη συγκέντρωση του Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1974 στο Μακεδονία Παλάς και άλλες ίσως λιγότερο σημαντικές.
  • Στο 12ο κείμενο ο αναγνώστης θα διαβάσει για τα «καλά» του σεισμού του 1978, ο οποίος ήταν η αιτία για την ανακάλυψη πολλών τοιχογραφιών στα Βυζαντινά μνημεία.
  • Το 13ο κείμενο είναι μια μικρή ιστορική αναδρομή για ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κτίρια της πόλης, το Βασιλικό Θέατρο.
  • Το 14ο κείμενο είναι αφιερωμένο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, το δημιούργημα του Παύλου Ζάννα. Γίνονται αναφορές σε σπουδαίες ταινίες και μεγάλους δημιουργούς, όπως ο Τάκης Κανελλόπουλος και η ταινία του «Εκδρομή», ο Τάσος Ψαράς και το «Καραβάν Σαράι» του (από το ομώνυμο βιβλίο του Λάζαρου Παυλίδη, για το οποίο μπορείτε να διαβάσετε κάποια πράγματα εδώ.), ο Θόδωρος Αγγελόπουλος και το «Ταξίδι στα Κύθηρα» και πολλές άλλες.
  • Το 15ο κείμενο έχει την αλμύρα της θάλασσας, αφού ταξιδεύει τον αναγνώστη στις παραλίες της Θεσσαλονίκης αλλά και της Χαλκιδικής, από το Μπεχ Τσινάρ και τις ιδιωτικές παραλίες των βίλων της νυν Βασ. Όλγας, μέχρι την Αρετσού, το Μπαξέ Τσιφλίκ, και από εκεί σε όλη την Χαλκιδική.
  • Το 16ο κείμενο (για μένα το πιο αδιάφορο), έχει να κάνει με τις επιγραφές ή καλύτερα τις χαρακιές σε δέντρα, απόδειξη συνήθως αγάπης ή έρωτα για πρόσωπα, ομάδες, κόμματα.
  • Το 17ο κείμενο και τελευταίο θα φύγει πάλι από την Θεσσαλονίκη και θα πάει προς την Πιερία, τον Όλυμπο, το Βέρμιο, την Έδεσσα, την Νάουσα και τα Γιαννιτσά.

Μάλλον σας κούρασα με τόσα πολλά που έγραψα, αλλά σκοπός μου είναι να σας πείσω να το διαβάσετε κι εσείς. Και ελπίζω σε μια νέα έκδοση του βιβλίου, με προσθήκη περισσότερων κειμένων.

Advertisements

4 Σχόλια

Filed under ΖΑΦΕΙΡΗΣ, Χρίστος, Συγγραφείς

4 responses to “Μία ξεχωριστή τοπιογραφία της Θεσσαλονίκης

  1. Παράθεμα: Στιγμές από το παρελθόν της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Η κληρονομιά των “άλλων” στην Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: What have the Romans, the Muslims, the Jews etc., ever done for Θεσσαλονίκη; | Vivlioniki

  4. Παράθεμα: Τα τελευταία χρόνια της Δικτατορίας στη Θεσσαλονίκη και το φοιτητικό της κίνημα | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s