Η πυρκαγιά που άλλαξε για πάντα την Θεσσαλονίκη

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς – Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 1917

Συγγραφέας: Αλέκα Καραδήμου – Γερόλυμπου

Έκδοση: University Studio Press (2002)

ISBN: 960-12-1085-7

Τιμή: Περίπου €22

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μαρτυρίες για πυρκαγιές στην Θεσσαλονίκη υπάρχουν πάρα πολλές ανά τους αιώνες. Όλες λίγο πολύ συνέβαλαν στην αλλαγή της εικόνας της πόλης, αφού σε κάθε τι που καιγόταν, κάτι νέο έπαιρνε την θέση του. Παρ’όλα αυτά, η γενική εικόνα της πόλης δεν άλλαζε. Παρέμενε μια ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη πόλη, με ξύλινα κυρίως σπίτια και σχεδόν κανένα ρυμοτομικό σχέδιο. Οι κάτοικοι ήταν τόσο συνηθισμένοι στα ενδεχόμενα πυρκαγιών, που μπορούσαν και ξεπερνούσαν τις όποιες δυσκολίες αυτές προκαλούσαν.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, η πυρκαγιά του 1890 είναι μια προειδοποίηση. Πολλές καταστροφές και οι πρώτες αλλαγές στο κέντρο της πόλης, η οποία αρχίζει να εκσυγχρονίζεται. Αυτό όμως το οποίο θα συμβεί τον Αύγουστο του 1917, δεν μπορεί να το φανταστεί κανένας κάτοικος ή επισκέπτης της Θεσσαλονίκης. Με αυτήν την τεράστια τραγωδία ασχολείται το λεύκωμα αυτό.

Η έκδοση είναι αρκετά προσεγμένη. Σκληρό εξώφυλλο, δίγλωσση έκδοση (Ελληνικά και Γαλλικά). Οι φωτογραφίες είναι πάρα πολύ καλής ποιότητας, ασπρόμαυρες όλες, και εμπεριέχονταν σε ένα χειροποίητο άλμπουμ με τίτλο «Incendie de Salonique, 18-19 Aout 1917», το οποίο ήταν προς πώληση στους Γάλλους στρατιώτες που βρίσκονταν εκείνη την εποχή με την Στρατιά της Ανατολής στην Θεσσαλονίκη.

Η εισαγωγή περιέχει στοιχεία για τα αίτια της Πυρκαγιάς, τις καταστροφές της, αλλά και αναφορά στις αποζημιώσεις των Αγγλικών ασφαλιστικών εταιρειών. Ακολουθούν τα κεφάλαια με τις φωτογραφίες και κάποια επεξηγηματικά σχέδια.

Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Σάββατο 5 Αυγούστου 1917» (18 Αυγούστου με το νέο ημερολόγιο) και το κείμενο που το συνοδεύει είναι ανυπόγραφο και βρισκόταν στο άλμπουμ από το οποίο προέρχονται και οι φωτογραφίες. Ο συγγραφέας του κειμένου περιγράφει γλαφυρότατα τις πρώτες στιγμές της Πυρκαγιάς και τις πρώτες αντιδράσεις του κόσμου.

Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Κυριακή 6 και Δευτέρα 7 Αυγούστου 1917» και το κείμενο που το συνοδεύει είναι ενός Άγγλου, το H.C.Owen, ο οποίος ήταν εκδότης και διευθυντής της εφημερίδας Balkan News που κυκλοφορούσε κατά τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό που φαίνεται από το κείμενό του, είναι ότι ο κόσμος δεν περίμενε την τόσο μεγάλη έκταση της Πυρκαγιάς. Ο συγγραφέας έβγαλε και ένα βιβλίο για την διαμονή του στην Θεσσαλονίκη, το «Salonika and after: The sideshow that ended the war», το οποίο μπορείτε να το διαβάσετε σε αυτήν την διεύθυνση: https://archive.org/details/salonicaaftersid00owenuoft

Το τρίτο κεφάλαιο με τίτλο «Τρίτη 8 Αυγούστου 1917» συνοδεύεται με δύο επιστολές του Ιωσήφ Νεχαμά (αλλιώς γνωστός και ως Π. Ριζάλ), η μία προς τα κεντρικά γραφεία της Alliance Israelite στο Παρίση και η δεύτερη προς κάποιο φιλικό του πρόσωπο. Πλέον η φωτιά έχει κοπάσει και φαίνονται αμέσως οι καταστροφές του, τόσο στα κτίρια, όσο και στην ψυχολογία των κατοίκων. Χαρακτηριστική της κατάστασης που επικρατεί είναι η φράση στον επίλογο του πρώτου γράμματος: Συγχωρείστε την ασυναρτησία αυτού του γράμματος. Σας γράφω πάνω στα γόνατά μου, μέσα σ’ένα πανδαιμόνιο από θορύβους, λυγμούς και θρήνους.

Το τέταρτο κεφάλαιο με τίτλο «Τετάρτη 9 Αυγούστου 1917» έχει για συνοδεία των φωτογραφιών ένα άρθρο της γαλλόφωνης εφημερίδας της Θεσσαλονίκης «L’Independant» με τίτλο «Ο θάνατος μιας πόλης». Τα πρώτα ρεπορτάζ για το πώς ξεκίνησε η πυρκαγιά, πώς εξελίχτηκε καθώς και οι επιπτώσεις της, πριν ακόμη φύγει η μυρωδιά του καμένου.

Το πέμπτο κεφάλαιο τιτλοφορείται «Σάββατο 12 Αυγούστου 1917». Έχει για κείμενο την ανταπόκριση του δημοσιογράφου Τάκη Οικονομάκη για την εφημερίδα «Θεσσαλία» του Βόλου. Μια βδομάδα μετά την αρχή της Πυρκαγιάς, η περιγραφή αυτών που βλέπει στα συντρίμμια ο Οικονομάκης είναι συγκλονιστική.

Το έκτο κεφάλαιο με τίτλο «Δευτέρα 14 Αυγούστου 1917» και κείμενο του δημοσιογράφου Αυγούστου Θεολογίτη για την εφημερίδα της Θεσσαλονίκης «Φως», περιγράφει τις προσπάθειες για παροχή βοήθειας στους πληγέντες. Αυτό που κάνει εντύπωση, είναι η ταχύτητα με την οποία κινήθηκαν τόσο οι τοπικές αρχές, όσο και τα στρατεύματα τα οποία εκείνη την εποχή ήταν στην Θεσσαλονίκη.

Τέλος, το επίμετρο έχει την δικαστική απόφαση αθώωσης των δύο κατηγορουμένων για την Πυρκαγιά, της Παρασκευούλας Αδάμ και της Δόμνας Σαββόγλου, προσφύγων από το σπίτι των οποίων κοντά στην Παλιά Λαχαναγορά ξεκίνησε η φωτιά.

Το βιβλίο έχει πάρα πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες για την κατανόηση τόσο της παλιάς, όσο και της νέας πόλης. Ιδιαίτερα σημαντικές οι αεροφωτογραφίες σε ορθή γωνία (ορθοφωτογραφία) της Θεσσαλονίκης πριν και μετά την Πυρκαγιά. Βλέπετε, στην Θεσσαλονίκη ξέραμε το Google Maps πολλά χρόνια πριν καν αυτό κυκλοφορήσει!

Advertisements

6 Σχόλια

Filed under ΚΑΡΑΔΗΜΟΥ-ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΥ, Αλέκα, Συγγραφείς

6 responses to “Η πυρκαγιά που άλλαξε για πάντα την Θεσσαλονίκη

  1. Παράθεμα: Ο Ηλίας Πετρόπουλος για την Πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Κομμάτια της σύγχρονης ιστορίας της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: 70 χρόνια που άλλαξαν τα πάντα στην Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

  4. Παράθεμα: Η μεταμόρφωση της παλιάς Θεσσαλονίκης στη σύγχρονη πόλη | Vivlioniki

  5. Παράθεμα: Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Ο ρόλος της Μεγάλης Πυρκαγιάς στην εξέλιξη της πόλης | Vivlioniki

  6. Παράθεμα: Φωτογραφικό υλικό του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου για τη Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s