Ένα ιδιαίτερο βλέμμα στην παλιά καθημερινότητα της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20170628

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη αυτεπαγγέλτως

Συγγραφέας: Άρις Γεωργίου

Έκδοση: Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (2008)

ISBN: 978-960-6788-01-7

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη υπήρξε από τα αγαπημένα μοντέλα για ζωγράφους και φωτογράφους. Τα μνημεία, οι άνθρωποι, οι άγνωστες γωνιές της και τα κτίριά της έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης και αντικείμενο καλλιτεχνικής δημιουργίας για πολλούς καλλιτέχνες, με αποτέλεσμα σήμερα να έχουμε μια τεράστια συλλογή εικόνων και πινάκων. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης εμπλουτίζει αυτή τη συλλογή με μια σειρά μοναδικών φωτογραφιών του πολύ γνωστού και δημιουργικού φωτογράφου, του Άρι Γεωργίου.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Δίγλωσση (ελληνικά-αγγλικά), πολύ καλή εκτύπωση των φωτογραφιών, ανήκει σε μια σειρά με τίτλο «Ματιές στην πόλη», στην οποία ανήκει και το βιβλίο του Στέργιου Τσιούμα, που είχε παρουσιαστεί στο ιστολόγιό μας. Στο τέλος του έργου υπάρχει ένα σύντομο βιογραφικό του συγγραφέα. Τη μετάφραση του «Θεσσαλονίκη Αυτεπαγγέλτως» σε «The Thessaloniki photographs» δεν την κατάλαβα ιδιαίτερα.

Πριν την παρουσίαση των φωτογραφιών υπάρχουν τρία κείμενα, ένα του Γιώργου Αναστασιάδη, ένα του Στέργιου Καράβατου και ένα του Άρι Γεωργίου. Ειδικά του Καράβατου είναι πολύ ενδιαφέρον και βοηθά να κατανοήσει ο αναγνώστης και να «δει» τις φωτογραφίες καλύτερα. Τον Καράβατο τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από τη συμμετοχή του στο εξαιρετικό λεύκωμα με θέμα το Μπεχ-Τσινάρ.

Τον Άρι Γεωργίου τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από δύο εξαιρετικά του έργα, το ένα ήταν αφιερωμένο στο εστιατόριο «Όλυμπος- Νάουσα«, ενώ το άλλο ήταν αφιερωμένο στα μαγαζάκια της ευρύτερης περιοχής της Άθωνος.

Οι φωτογραφίες κινούνται χρονικά από το 1969 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990, αλλά οι περισσότερες είναι έργα της δεκαετίας του 1970. Με εξαίρεση ελαχίστων, οι φωτογραφίες είναι ασπρόμαυρες. Ο Γεωργίου μεταφέρει τον φακό του κυρίως στο κέντρο της πόλης και στην Άνω Πόλη. Πρωταγωνιστές είναι σε άλλα έργα άνθρωποι καθημερινοί της πόλης και σε άλλα τα κτίρια, η θάλασσα ή μικρές γωνιές. Πολλές φορές μιλάω για πεζογραφήματα, που είναι κινηματογραφικού ή θεατρικού χαρακτήρα, εδώ έχουμε πολλές φωτογραφίες, οι οποίες μοιάζουν να έχουν διηγηματογραφικό χαρακτήρα, με θεματολογία, που μπορεί να είναι μια ιστορία από μόνη της. Δεν υπάρχουν εδώ τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, αλλά επικρατεί η καθημερινότητα των ανθρώπων, μέσα από την οποία όμως φανερώνονται τοπογραφικά στοιχεία της πόλης και πτυχές της μικροϊστορίας της Θεσσαλονίκης.

Δεν υπάρχουν τίτλοι για τις φωτογραφίες, μόνο η τοποθεσία. Πολλές είναι αυτές, που ξεχώρισα και μου έκαναν εντύπωση, αν ήταν να επιλέξω μία εικόνα κτιρίου θα επέλεγα αυτήν στη σελίδα 22 (ένα ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ σπίτι, θύμα της αντιπαροχής κοντά στη Μελενίκου), ενώ αν ήταν να επιλέξω μία εικόνα με ανθρώπους θα επέλεγα αυτήν στη σελίδα 33 (ο μοναχικός αναγνώστης στον καφενέ, δίπλα στο τζάμι).

Συνολικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Εικόνες και στιγμές, που μιλάνε στον αναγνώστη, η καθημερινότητά μας δοσμένη με τρόπο τέτοιο ώστε να αποκτά μια καλλιτεχνική ομορφιά ακόμη και η ρουτίνα.

 

Σχολιάστε

Filed under ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Άρις, Συγγραφείς

Ένας ακόμη απαγορευμένος έρωτας στη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου

Σάρωση_20170626

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ζιλ και Νικόλ

Συγγραφέας: Φρειδερίκη Φαντίδου-Σιδηροπούλου

Έκδοση: Νησίδες (2016)

ISBN: 978-960-9488-94-5

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Φαίνεται πως η μαγική συνταγή για να γράψει κάποιος ένα βιβλίο είναι να πιάσει μια ιστορική περίοδο και να προσθέσει μπόλικο έρωτα, κυρίως με τη μορφή της απαγορευμένης αγάπης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ακολουθεί πιστά τις οδηγίες, με ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει κάποιο ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Συμπαθητικό εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, τίποτα άλλο άξιο λόγου.

Τη συγγραφέα τη συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki. Στο έργο της αυτό μας ταξιδεύει κυρίως στη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια πόλη εντελώς διαφορετική σε σχέση με αυτό, που ζούμε σήμερα, τόσο τοπογραφικά, όσο και πληθυσμιακά.

Πρωταγωνιστές, όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό και από τον τίτλο, ο Ζιλ και η Νικόλ. Ο Ζιλ είναι ένας Γάλλος στρατιώτης, που έχει έρθει στη Θεσσαλονίκη με τα Γαλλικά στρατεύματα κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η Νικόλ ή Νίκη είναι μια Ελληνίδα Θεσσαλονικιά, που μεγαλώνει κάπου κοντά στον Άγιο Αθανάσιο και δουλεύει ως βοηθός σε μαγαζί, που ράβει ρούχα και φτιάχνει καπέλα. Τυχαία μια μέρα ο Ζιλ θα τη δει να περνάει από την Πλατεία Ελευθερίας, θα την ερωτευτεί κεραυνοβόλα, θα τη βρει και θα αρχίσει ένας μεγάλος έρωτας με άδοξο όμως τέλος. Καρπός αυτού του έρωτα θα είναι ένα παιδί, η Όλγα. Περίπου 80 χρόνια έπειτα μια Ελληνίδα φοιτήτρια θα πάει στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές, θα ερωτευτεί έναν Γάλλο, του οποίου οι οικογένεια είναι απόγονοι του Ζιλ και θα ξετυλιχτεί ένα κουβάρι γεγονότων με απροσδόκητο τέλος (μην τα πούμε και όλα στην ανάρτηση, να έχετε περιέργεια να διαβάσετε και το βιβλίο).

Η πλοκή προχωρά με πολλούς τρόπους. Ένας είναι μέσω των όσων θυμάται η γιαγιά Νίκη όταν μιλάει στην εγγονή της. Ένας άλλος είναι τα γράμματα του Ζιλ και το ημερολόγιό του, ενώ υπάρχουν επίσης και οι αφηγήσεις της δισέγγονης της Νίκης και της φίλης της της Κατερίνας, που σπουδάζει στο Παρίσι. Βοήθειες δίνουν η κόρη της γιαγιάς Νίκης, η Όλγα και ο σύζυγός της ο Δημήτρης.

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο μεγαλύτερο βαθμό στη Θεσσαλονίκη και λιγότερο στο Παρίσι. Για την πόλη μας υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε τοποθεσίες και γεγονότα, που συνέβησαν κυρίως κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και δεν περιορίζεται χρονικά σε αυτήν τη περίοδο, κυρίως μέσω των αφηγήσεων της γιαγιάς Νίκης. Υπάρχουν περιγραφές της πόλης, μέσω πολλών από τις καρτ ποστάλ, που είχαν κυκλοφορήσει στη Θεσσαλονίκη, αλλά και από όσα έχουν γραφτεί σε ιστορικά βιβλία. Ο Ζιλ στις περιγραφές του μιλάει για το πώς έβλεπε τη Θεσσαλονίκη κάποιος ξένος, ενώ η γιαγιά Νίκη μιλάει για την καθημερινότητα, που βίωναν οι Θεσσαλονικείς εκείνης της εποχής.

Το μοτίβο αυτό με το συνδυασμό του απαγορευμένου έρωτα και των ιστορικών εξελίξεων προσωπικά δεν με συναρπάζει, αλλά αυτό έχει να κάνει μόνο με τα προσωπικά μου γούστα και δεν θα έπρεπε να επηρεάζει κάποιον. Το βιβλίο το διάβασα σε γενικές γραμμές ευχάριστα, αν και κάποια σημεία με κούρασαν, περισσότερο γιατί, όπως είπα και πριν, δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα αυτού του είδους τα βιβλία. Περισσότερο απόλαυσα τις στιγμές, που η γιαγιά Νίκη θυμόταν πράγματα και μιλούσε για αυτά στη δισέγγονή της.

Εκτίμησα το γεγονός ότι το βιβλίο δεν χρειάζεται 700 σελίδες για να ολοκληρωθεί και η συγγραφέας δεν το τραβάει από τα μαλλιά για να γίνει το κείμενο πιο ογκώδες. Για το καλοκαίρι πιστεύω πως μπορεί να είναι μια καλή συντροφιά, ως ένα ανάγνωσμα, που δεν έχει φιοριτούρες και γίνεται εύκολα κατανοητό.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΦΑΝΤΙΔΟΥ-ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ, Φρειδερίκη

Το παρελθόν της Θεσσαλονίκης εν συντομία

Σάρωση_20170622 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, σύντομη ιστορία

Συγγραφέας: Απόστολος Βακαλόπουλος

Έκδοση: Μαλλιάρης (1999)

ISBN: 960-239-419-6

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει μια ιδιαίτερη σημασία για εμένα. Η πρώτη του έκδοση είχε κυκλοφορήσει το 1985 στα πλαίσια του εορτασμού των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης και το θυμάμαι στη βιβλιοθήκη μου, οπότε πρέπει να είναι το πρώτο βιβλίο, που διάβασα σχετικά με την ιστορία της πόλης μας. Το συγκεκριμένο αντίτυπο το βρήκα σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο και είναι επανέκδοση του έργου του 1985.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί κιτρινισμένο, που παραπέμπει στο παρελθόν. Πουθενά στο βιβλίο δεν αναγράφεται το έτος επανακυκλοφορίας, το οποίο το έμαθα επικοινωνώντας με τις εκδόσεις του Μαλλιάρη. Εδώ και χρόνια έχει σταματήσει να παράγεται.

Το βιβλίο είναι μικρό και εν συντομία έχει μία εισαγωγή, που υπογράφει ο συγγραφέας, ένα χρονολόγιο των σημαντικότερων ιστορικών γεγονότων της πόλης και το κυρίως κείμενο, στο οποίο περιληπτικά περιγράφεται η ιστορία της Θεσσαλονίκης. Φυσικά δεν υπάρχουν οι λεπτομέρειες ενός ιστορικού βιβλίου, αλλά δεν είναι και αυτός ο σκοπός του έργου. Ο Βακαλόπουλος φτιάχνει ένα βιβλίο κυρίως για νεαρούς αναγνώστες, οι οποίοι μέσα από τις σελίδες θα έχουν μια πρώτη επαφή με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Πιθανότερο είναι αυτό να οφείλεται στο ότι με γύρισε στα παιδικά μου χρόνια, αλλά και αντικειμενικά νομίζω είναι ένα καλό βιβλίο για να αρχίσει κάποιος το μαγικό του ταξίδι στην ιστορία της Θεσσαλονίκης. Μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία πλέον μπορείτε να το βρείτε. Σίγουρα έχουν βγει από τότε και άλλα έργα, τα οποία εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, αλλά αν το απαντήσετε κάπου και αν έχετε μικρά παιδιά, σκεφτείτε να τους το δωρίσετε.

 

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

25 ποιήματα για άγνωστα θανατικά της Θεσσαλονίκης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γιάννης Μαρία Χένριξ

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Έκδοση: Ίκαρος (2013)

ISBN: 978-960-9527-71-2

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από κάποιο καιρό είχε παρουσιαστεί ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο σχετικά με τόπους στη Θεσσαλονίκη, όπου είχαν χαθεί ζωές, είτε λόγω ατυχήματος, είτε από εγκληματική ενέργεια. Συγγραφείς εκείνου του έργου ήταν οι Σάκης Σερέφας και Πάρις Πετρίδης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια ποιητική συλλογή του Σερέφα, όπου πρωταγωνιστές είναι καθημερινοί άνθρωποι, που έχασαν τις ζωές τους στην πόλη μας, σε σημεία και γωνιές από όπου περνάμε καθημερινά, αλλά κανείς δεν ξέρει πως εκεί έφυγε κάποτε μια ζωή.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Εκδότης ο Ίκαρος, από τους παλαιότερους και πιο ποιοτικούς εκδοτικούς οίκους της χώρας, με ιστορία άνω των 70 ετών. Στο εξώφυλλο τρεις πιτσιλιές αίματος. Λιτό και αρχοντικό βιβλίο, με πολύ καλή ποιότητα χαρτιού. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα κείμενο του Πεντζίκη.

Όπως αναφέρεται στην αρχή του βιβλίου, όλα τα ποιήματα έχουν να κάνουν με αληθινά θανατικά, που συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη . Ονόματα και τοποθεσίες είναι οι ακριβείς, ενώ έχουμε συχνά ανάμεσα στους στίχους παρεμβολές από δημοσιεύματα της Μακεδονίας και ιατροδικαστικές εκθέσεις.

Δεν πρόκειται για πρόσωπα, που η ιστορία θα ασχοληθεί μαζί τους, πέρα ίσως από μια στιγμή, μια αναφορά σε κάποια εφημερίδα και λίγες κουβέντες μιας παρέας για κάποιο χρονικό διάστημα μετά το θανατικό. Οι ερευνητές δεν ενδιαφέρονται για το χαμό ενός άγνωστου παρά μόνο σπάνια. Ο Σερέφας τους επαναφέρει στο προσκήνιο και στις σελίδες ενός βιβλίου, να έχουν αυτοί τον τελευταίο λόγο μέσα από τους στίχους των ποιημάτων του.

25 περιστατικά, τα οποία κάποτε μπορεί να συγκλόνισαν το Πανελλήνιο (κατά την προσφιλή έκφραση των αστυνομικών ρεπόρτερ). Ατυχήματα, δολοφονίες, αυτοκτονίες, που συζητήθηκαν κατά την εποχή τους. Με τη δολοφονία της Λούλας (σελ.26) ο Σερέφας είχε ασχοληθεί σε ένα βιβλίο του, το «Θα γίνω ντιζέζ«. Η Κωνσταντινιά (σελ.28) ήταν θύμα του γνωστού Δράκου του Σέιχ Σου.

Χρονικά κινούμαστε από το 1930 (ένα έγκλημα πάθους, όπου ο σύζυγος σκότωσε τη γυναίκα και την πεθερά του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε) έως το 2011 (θύμα μια ανώνυμη τοξικομανής, γεγονός, που το θυμάμαι, το πτώμα είχε βρεθεί στην Άθωνος). Τα ποιήματα δεν έχουν μπει με χρονολογική σειρά θανάτου.

Όλα τα περιστατικά είναι τραγικά, απλά κάποια γεννούν έναν κόμπο στην καρδιά, όπως ο χαμός του 9χρονου Δημήτρη στην πισίνα του Μακεδονία Παλλάς το 1974 από πνιγμό ή αυτός του 13χρονου Παρασκευά, ορφανού παιδιού, που τον χτύπησε κεραυνός στην Αρετσού το 1969 ή της 16χρονης Μαρίας και του 23χρονου Κωνσταντίνου, που πνίγηκαν στη Νέα Παραλία, η Μαρία είχε πέσει κατά λάθος στη θάλασσα και ο Κωνσταντίνος είχε προσπαθήσει να τη σώσει, ή, ή…

Ποιητικά δεν μπορώ να κρίνω τα έργα του Σερέφα, καθώς δεν έχω τις γνώσεις και την εμπειρία κρίσης ενός ποιητικού κειμένου. Εγώ τα διάβασα σαν μικρές ιστορίες. Σε πολλά υπάρχει ομοιοκαταληξία, ενώ η τραγικότητα είναι διανθισμένη με πολύ έξυπνες πινελιές χιούμορ, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση να προσπαθεί ο Σερέφας να προσβάλει τα θύματα. Πρόκειται για ζωές, που έφυγαν άδικα, από το πουθενά.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Κάποια ειδικά ποιήματα τα διάβασα ξανά και ξανά ζωντανεύοντας στο μυαλό μου τις περιγραφές και το σκηνικό. Αξίζει να διαβάσετε το βιβλίο αυτό, ακόμη και αν δεν είστε φίλοι της ποίησης, περπατώντας στην πόλη των φαντασμάτων, όπως έχει χαρακτηριστεί η Θεσσαλονίκη, αν περάσετε από κάποια σημεία της πόλης, από όπου χάθηκαν αυτές οι ζωές, σκεφτείτε τους έστω και για λίγα δευτερόλεπτα.

Σχολιάστε

Filed under ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης, Συγγραφείς

Άλλο ένα μυθιστόρημα με απαγορευμένους έρωτες και μπόλικη ιστορία της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20170614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γλυκιά καλοκαιριάτικη βραδιά

Συγγραφέας: Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη

Έκδοση: Καστανιώτης (2002)

ISBN: 960-03-3067-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχω χάσει τον λογαριασμό με τα μυθιστορήματα, που μπλέκουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης με κάποιον απαγορευμένο έρωτα. Η συνταγή αυτή δεν είναι φυσικά σημερινή, αλλά τείνει να γίνει κλασσική για τη συγγραφή ενός πεζογραφήματος. Το σημερινό βιβλίο γράφτηκε πριν περίπου 20 χρόνια και μπορεί να θεωρηθεί ο πρόγονος πολλών σημερινών βιβλίων, καθώς έχει πολύ έρωτα, πολύ ιστορία, δράματα και δυσκολίες των πρωταγωνιστών, με σκηνικό την πανέμορφη πόλη μας.

Η έκδοση είναι η κλασσική του Καστανιώτη, έχουν βγει εκατοντάδες βιβλία του με αυτή τη φόρμα. Στο εξώφυλλο η μητέρα της συγγραφέως (μάλλον) Μαρίκα Μέγαλου, σε μια από τις κλασσικές πόζες, που έπαιρναν οι γυναίκες για να φωτογραφηθούν κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου (από το 1936 η φωτογραφία). Ευανάγνωστο κείμενο, αξιοπρεπής έκδοση στο σύνολό της. Το βιβλίο κυκλοφόρησε αρχικά το 1999 μάλλον, ενώ η έκδοση, που έχω εγώ είναι η 8η.

Κύριοι πρωταγωνιστές του έργου είναι η Υβόν και ο Δημήτρης. Η Υβόν είναι η κόρη ενός πλούσιου Εβραίου έμπορου, ενώ ο Δημήτρης είναι ένας πρόσφυγας από την Καλλίπολη. Η ιστορία μας ξεκινάει το 1931, οι πρόσφυγες πλέον έχουν ως έναν βαθμό ορθοποδήσει και προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους και ο Δημήτρης βλέπει μια μέρα στη βιτρίνα ενός φωτογραφείου μία εικόνα της Υβόν και την ερωτεύεται παράφορα. Η Υβόν εκείνη την εποχή είναι όμως ερωτευμένη με έναν άλλον άντρα, τον Σαμ. Όταν θα ανταμώσουν θα γεννηθεί ένας δυνατός έρωτας, του οποίου την εξέλιξη παρακολουθούμε στο βιβλίο. Χρονικά το έργο κινείται από το 1931 έως το 1945, Μεσοπόλεμος και Κατοχή δηλαδή. Παράλληλα με αυτήν την κεντρική ιστορία υπάρχουν και άλλες μικρότερες, οι οποίες άλλες φορές είναι άσχετες και άλλες φορές σχετικές με την κύρια εξέλιξη του έργου. Το τραγικό τέλος στην ιστορία έρχεται από εκεί, που δεν το περιμένεις και δεν μπορείς να καταλάβεις και το γιατί επιλέχθηκε ένα τέτοιο φινάλε.

Λογοτεχνικά το βιβλίο μου φάνηκε μέτριο προς κακό. Υπάρχει φαντάζομαι μια αρχική ιδέα στη συγγραφέα, η οποία ξεκινάει με κάποιο τρόπο, στη συνέχεια βαλτώνει, κάπως πρέπει να προχωρήσει το βιβλίο, αλλά φαίνεται πως αυτό γίνεται με δυσκολία. Για κάποιο λόγο όλοι οι άντρες πρωταγωνιστές ξενοπηδάνε (ο μπαμπάς της Υβόν έχει επίσημη ερωμένη και άλλες μικρότερες, ο Δημήτρης κοιμάται με τη γυναίκα ενός συνεργάτη του, ο Σαμ έχει «πεταλουδίτσες» στο Παρίσι, ο εραστής της αδελφής της Υβόν έχει επίσης παράνομο δεσμό). Η γλώσσα και το ύφος της Μέγαλου δεν συναρπάζει και από ένα σημείο και έπειτα το βιβλίο προχωράει πολύ δύσκολα. Τα πρόσωπα και οι χαρακτήρες πιστεύω θα μπορούσαν να αναπτυχθούν καλύτερα και πληρέστερα.

Τι το ενδιαφέρον λοιπόν έχει το βιβλίο; Μπορεί λογοτεχνικά να μην μου άρεσε, έχει όμως πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου, τόσο σε τοπογραφικά στοιχεία, όσο και σε ιστορικά γεγονότα. Αν προσπαθήσει κάποιος να ξεχωρίσει το μυθιστόρημα από την αλήθεια, μπορεί να βρει σημαντικές αναφορές σχετικές με την ιστορία της πόλης.

Προσωπικά το βιβλίο στο σύνολό του δεν μου άρεσε και δεν θα το συνιστούσα σε κάποιον. Αν πάλι σας γοητεύουν ιστορίες με έρωτα, ίντριγκα, «- πατέρα τον θέλω, – δεν στο επιτρέπω, θα σε αποκληρώσω!, – τον αγαπώ!» και τα σχετικά, ίσως σας αρέσει. Σε παλαιοβιβλιοπωλεία έχει το βιβλίο στην τιμή περίπου των €4.

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΛΟΥ-ΣΕΦΕΡΙΑΔΗ, Λία, Συγγραφείς

Μια συλλογή ποιημάτων για δρόμους της Θεσσαλονίκης

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι φωνές των δρόμων

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Τα τραμάκια (1991)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί ελάχιστα βιβλία σχετικά με ποίηση, η οποία αναφέρεται στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί όμως ένα ξεχωριστό έργο, μια ποιητική συλλογή, που είναι στο σύνολό της σχεδόν αφιερωμένη στην πόλη μας και πιο συγκεκριμένα σε δρόμους της, τωρινούς ή και κάποιας άλλης εποχής.

Η έκδοση είναι η κλασσική από τα Τραμάκια, τα οποία δεν ήταν εκδοτικός οίκος, αλλά σειρά των εκδόσεων Τραμ, που έβγαζε ο Γιώργος Κάτος. Λόγω του μικρού μεγέθους των βιβλίων, ονομάστηκαν «Τραμάκια». Υπάρχει στο τέλος μια φωτογραφία του συγγραφέα, από τις λίγες, που έχουμε, ενώ η τελευταία σελίδα γράφει σε ποιους αφιερώνονται κάποια από τα ποιήματα. Η πρώτη έκδοση του έργου είχε γίνει από τις εκδόσεις της Διαγωνίου το 1971.

Ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους υπήρξε από τις πιο ιδιόμορφες προσωπικότητες της πόλης μας. Ποιητής, πεζογράφος, μελετητής και συλλέκτης, ρομαντικός και βαθιά ερωτευμένος με τη Θεσσαλονίκη και την εικόνα της πόλης, όπως αυτή ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα, με τα μεγάλα αρχοντικά, τα προσεγμένα κτίρια και τους Θεσσαλονικείς, που χαρακτηρίζονταν από έναν κοσμοπολιτισμό και μια διαφορετική κουλτούρα σε σχέση με τη Νεοελληνική. Στο παρελθόν είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki το εξαιρετικά ενδιαφέρον και ιδιαίτερα σπάνιο βιβλίο του «Η μυστική ιστορία της Θεσσαλονίκης«. Το τεράστιο αρχείο του με φωτογραφίες, slides και ταινίες, αν βρισκόταν, θα φώτιζε πολλές πτυχές της πόλης και η τύχη του έχει γίνει ένας μύθος, όπως ακριβώς μύθος είναι και πολλά πράγματα γύρω από τη ζωή του και τον χαρακτήρα του.

Η συλλογή περιέχει 27 ποιήματα σύντομα. Το ύφος του ποιητή είναι έντονα νοσταλγικό και ρομαντικό. Ο Χαραλάμπους τα γράφει μάλλον στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν και η αντιπαροχή και η οικοδομική ανάπτυξη έχει αρχίσει να αλλοιώνει τις συνοικίες της πόλης και αυτές να χάνουν τον χαρακτήρα τους, είτε τον λαϊκό πχ στην Άνω Πόλη, είτε τον αρχοντικό πχ στην περιοχή των Εξοχών. Τα περισσότερα γεωγραφικά εντάσσονται σε μια μεγάλη περιοχή από το Ντεπό έως την Βασιλέως Γεωργίου, ενώ κάποια έχουν ως επίκεντρο την περιοχή των Φράγκων, δηλαδή τη συνοικία γύρω από τη σημερινή οδό Φράγκων και την Καθολική Εκκλησία. Ο ποιητής είναι σαν να περπατά στους δρόμους αυτούς του σήμερα (όταν γράφτηκαν αυτά τα ποιήματα) και να ανακαλύπτει μέσα στην ερήμωση ή την αλλαγή του χρόνου το παρελθόν, το οποίο εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Ο τίτλος της συλλογής, που είναι και τίτλος ενός ποιήματος, έχει να κάνει με τις ιστορίες, που διηγούνται αυτοί οι δρόμοι στον Χαραλάμπους.

Έντονη δεν είναι μόνο η νοσταλγία του ποιητή, αλλά και η βαθύτατη αγάπη του για την Θεσσαλονίκη, που είναι διάχυτη σχεδόν σε όλα τα ποιήματα και κυρίως στο «Passage Lombardo» και «Απολογισμός». Ξεχωρίζει επίσης το ποίημα «Γιούτα Κοέν», αφιερωμένο στη μνήμη μιας Εβραίας φίλης του συγγραφέα, που χάθηκε στο Ολοκαύτωμα (από τα λίγα ποιήματα, που εκείνη την εποχή αναφέρονταν στο θέμα). Πέρα από αυτά τα τρία, ξεχωρίζω προσωπικά και τα «Ζήσαμε εν ευτυχία», «Στάσις Μισραχή», «Οι ερασταί της Γεωργίου», «Τα είδωλα», «Άνοιξη 70», «Lycee Francais» (που το αφιερώνει στον Αλέξη Νίκο Ασλάνογλου), «Ο Φράγκος Παπάς», «Στις παλιές αγορές», «Οι φωνές των δρόμων» και «Επταπύργιο».

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Πιθανότατα η θεματολογία του να μην συνεπάρει κάποιον, ο οποίος δεν έχει ζήσει στη Θεσσαλονίκη και δεν ξέρει αυτούς τους δρόμους και την ιστορία τους. Αλλά εγώ βρήκα το πάντρεμα των τόπων και των στίχων πολύ ενδιαφέρον. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο αγοράστε το, διαβάστε το και στη συνέχεια περπατήστε κι εσείς στους ίδιους δρόμους, πολύ πιθανόν να ακούσετε κι εσείς αυτές τις φωνές, που τόσα έχουν και θέλουν να διηγηθούν σε όσους θέλουν να ακούσουν.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

2000 σελίδες για την ιστορία της Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο) στον 20ο αιώνα

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη…εν θερμώ

Συγγραφέας: Απόστολος Παπαγιαννόπουλος

Έκδοση: Μαλλιάρης (2009)

ISBN: 978-960-457-231-1 (Α’ Τόμος), 978-960-457-239-7 (Β’ Τόμος), 978-960-457-246-5 (Γ’ Τόμος)

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ

Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με το πολύ σημαντικό έργο του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου σχετικά με την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα. Το τρίτομο αυτό έργο νομίζω ότι δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη Θεσσαλονικέα, ειδικά τώρα, που η τιμή του έχει πέσει πάρα πολύ.

Η έκδοση των τριών βιβλίων είναι πάρα πολύ καλή. Πάρα πολλές φωτογραφίες, μερικές εξ αυτών ιδιαίτερα σημαντικές, ίσως και σπάνιες. Πέρα από τις εικόνες, που υπάρχουν στις σελίδες του βιβλίου, στο τέλος υπάρχει και ένα ξεχωριστό παράρτημα με φωτογραφικό υλικό. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικά στοιχεία. Στο τέλος του Γ’ Τόμου υπάρχει συγκεντρωμένη όλη η πλουσιότατη βιβλιογραφία καθώς και ευρετήριο όρων και ονομάτων (83 σελίδες!)

Πάνω από 2000 σελίδες είναι το έργο αυτό, το οποίο ακολουθεί την ιστορία της πόλης μέσα από τις εξελίξεις στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, δείχνοντας τον τρόπο, που διάφορα γεγονότα επηρέαζαν τη Θεσσαλονίκη. Ο Παπαγιαννόπουλος δεν περιορίζεται να αναδείξει την τοπική ιστορία μόνο, αλλά την εντάσσει μέσα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι (πχ στα κεφάλαια των Παγκόσμιων Πολέμων ή σχετικά με το Μακεδονικό ζήτημα κτλ). Καθώς τα βιβλία απευθύνονται σε αναγνώστες, που απλά αγαπούν την πόλη και την ιστορία της, ακολουθεί γλώσσα και ύφος κατανοητά από όλους, χωρίς να λαϊκίζει ή να υπεραπλουστεύει τα πράγματα.

Οι τρεις τόμοι ακολουθούν τη χρονολογική σειρά των γεγονότων και χωρίζονται θεματικά ως εξής:

  • Ο Α’ Τόμος ξεκινάει από τον 19ο αιώνα, μιλάει για τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την εποχή του Μεσοπολέμου.
  • Ο Β’ Τόμος ξεκινάει με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μιλάει για τον Εμφύλιο και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια έως την πολιτική κρίση του 1963 και των επόμενων χρόνων
  • Ο Γ’ Τόμος ξεκινάει από την Δικτατορία του 1967 και μιλάει για την Μεταπολίτευση φτάνοντας έως το 2007.

Το υλικό, που υπάρχει στο βιβλίο είναι ατέλειωτο. Με σωστή ταξινόμησή του, ο αναγνώστης μπορεί να διαβάζει τμηματικά τα κομμάτια, που αυτός θέλει. Τουλάχιστον έτσι το διάβασα εγώ (και ακόμη το διαβάζω). Βέβαια μπορεί ίσως κάποιος και να προσπαθήσει να το διαβάσει όπως ένα λογοτεχνικό βιβλίο, δεν το δοκίμασα, αλλά δεν το θεωρώ και αδύνατο.

Ο Παπαγιαννόπουλος προσπαθεί και νομίζω σε μεγάλο βαθμό επιτυγχάνει να είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός στην παρουσίαση της ιστορίας, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο. Επίσης δεν προσπαθεί απλά να αναφέρει τα γεγονότα, αλλά θέλει να εμβαθύνει στα αίτια, ενώ δεν κρύβει ονόματα, ούτε φοβάται να αποδώσει ευθύνες. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, ειδικά αν σκεφτεί κάποιος ότι στο βιβλίο του μιλάει και για πρόσφατα γεγονότα, τα οποία ακόμη ίσως θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι νωρίς για να τα κρίνει η Ιστορία.

Προσωπικά βρήκα το τρίτομο έργο στο σύνολό του εξαιρετικό. Το να γράψω αναλυτικά για το κάθε κεφάλαιο πιστεύω θα κούραζε εσάς, που διαβάζετε αυτήν την ανάρτηση. Τα βιβλία νομίζω έχουν τα πάντα, μικρά και μεγάλα γεγονότα. Πιστεύω πως το έργο αυτό έχει αδικηθεί, καθώς δεν ξέρω πολλά έργα με τόση πληρότητα. Θλίβομαι όταν βλέπω αυτήν την έκδοση σε παζάρια βιβλίου και είναι από τους βασικούς λόγους να επισκεφθείτε ένα τέτοιο για να το πάρετε σε αστεία τιμή. Αν θέλετε έναν μπούσουλα για να ξεκινήσετε το ταξίδι στη σύγχρονη ιστορία της πόλης μας, δεν πιστεύω πως υπάρχει καλύτερο βιβλίο από το τρίτομο αυτό έργο.

 

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

Τα πρακτικά της «Δίκης της ΟΠΛΑ»

Σάρωση_20170606

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εγκλήματα του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη – Η δίκη της ΟΠΛΑ

Συγγραφέας: Άγνωστος

Έκδοση: Ελεύθερη Σκέψις (2016)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν αρκετό καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki το βιβλίο του Τάσου Κατσαρού σχετικά με τη δράση της ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου. Το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου αναφέρονταν στη Δίκη της ΟΠΛΑ, όπως έμεινε γνωστή, η οποία έγινε στη Θεσσαλονίκη το 1947, είχε 67 κατηγορούμενους, εκ των οποίων τελικά εκτελέστηκαν οι 47. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 1947, σε μια περίοδο ιδιαίτερα φανατισμένη, καθώς βρισκόμασταν στην καρδιά του Εμφυλίου και στην εποχή μας ανατυπώθηκε τον Αύγουστο του 2016.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Στο βιβλίο γράφει πως πρόκειται για «ακριβή ψηφική έκδοση» του πρωτοτύπου, η οποία φαντάζομαι έγινε για λόγους οικονομίας. Το πρωτότυπο πάντως έχει πολλά ορθογραφικά λάθη και διαβάζεται μάλλον δύσκολα, όχι εξαιτίας της καθαρεύουσας, αλλά εξαιτίας της δομής του κειμένου. Η αισθητική του εξώφυλλου ακολουθεί αυτήν της μαύρης αυτής περιόδου, που διένυσε η Ελλάδα.

Συγγραφέας του βιβλίου αναγράφεται η «ΑΔΕ», που ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα ότι σημαίνει «Αντιφασιστική Δημοκρατική Ένωσις». Η συγκεκριμένη οργάνωση δεν φαίνεται να έχει βγάλει άλλα έργα πέρα από αυτό, τουλάχιστον δεν βρήκα εγώ κάποιο άλλο. Δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο δεν αναγράφεται το όνομα ενός συγγραφέα πάντως.

Το βιβλίο έχει τα πρακτικά αυτής της πολύκροτης δίκης της ΟΠΛΑ, με τις καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης και φυσικά τις απολογίες των κατηγορουμένων. Υπάρχουν επίσης οι καταδίκες, τα ποινικά μητρώα κάποιων από τους κατηγορούμενους καθώς και τα στοιχεία για μια άλλη δίκη, αυτή της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας (ΜΛΑ), που συνέβη εκείνη την περίοδο. Δυστυχώς δεν υπάρχει η αγόρευση του τότε Βασιλικού Επιτρόπου, λοχαγού Στασινόπουλου.

Το ύφος του βιβλίου φέρει την υπογραφή της Εμφυλιακής περιόδου. Ο συγγραφέας του έργου ανήκει φανερά στους Εθνικόφρονες, αντιμετωπίζοντας τους κατηγορούμενους ως εγκληματίες και το ΚΚΕ, την ΟΠΛΑ και άλλες κομματικές οργανώσεις της Αριστεράς ως τρομοκρατικές. Φυσικά δεν τίθεται θέμα αντικειμενικότητας σε τέτοια κείμενα γραφόμενα εκείνη την εποχή, τόσο για αυτά, που γράφτηκαν από την Αριστερα, όσο και από τη Δεξιά.

Ποιο λοιπόν είναι το ενδιαφέρον σε αυτό το έργο; Στις καταθέσεις μαρτύρων και στις απολογίες σχηματίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό το πολιτικό κλίμα, που επικρατούσε στη Θεσσαλονίκη, όχι μόνο κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, αλλά και κατά την Κατοχή. Άλλωστε νομίζω οι περισσότεροι συμφωνούν πλέον, ότι ο Εμφύλιος δεν ξεκίνησε ουσιαστικά το 1946, αλλά οι βάσεις του βρίσκονταν στα χρόνια της Κατοχής. Υπάρχουν φυσικά οι ιστορικές πληροφορίες για τη δράση της ΟΠΛΑ (Στενή Αυτοάμυνα), αλλά και πληροφορίες για γεγονότα της Θεσσαλονίκης, τοπογραφικά στοιχεία της πόλης κα. Η αλήθεια των γεγονότων είναι κάτι, που θα απασχολήσει ιστορικούς και μελετητές και το βιβλίο αυτό παρέχει αρκετές πληροφορίες και υλικό.

Σχολιάστε

Filed under ΑΓΝΩΣΤΟΣ, Συγγραφείς

Διπλωματικά έγγραφα των Ελλήνων Προξένων στη Θεσσαλονίκη (1830-1889)

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Έλληνες Πρόξενοι στη Θεσσαλονίκη: Διπλωματικά έγγραφα (1830-1889)

Συγγραφέας: Ιάκωβος Μιχαηλίδης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2013)

ISBN: 978-960-467-410-7

Τιμή: Περίπου €35

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα αρχεία ενός κράτους αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές άντλησης πληροφοριών για τους ιστορικούς και τους μελετητές. Το σημερινό βιβλίο αποτελεί μια συλλογή διπλωματικών εγγράφων, τα οποία έχουν να κάνουν σχέση με την ύπαρξη του Ελληνικού Προξενείου στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης και έχουν να μας προσφέρουν πολλές και σημαντικές γνώσεις για την εποχή, στην οποία αναφέρονται (1830-1889).

Η έκδοση είναι καλή, αν και θα μπορούσε να είναι άριστη. Σκληρό εξώφυλλο και ευανάγνωστο κείμενο με κάποια λίγα λαθάκια, κυρίως στις ημερομηνίες (πχ 1940 αντί για 1840). Κάποιες λίγες φωτογραφίες στο εσωτερικό και ένα ευρετήριο ονομάτων στο τέλος του βιβλίου. Στις εισαγωγικές σελίδες του βιβλίου αναγράφεται λανθασμένα το ISBN του βιβλίου, ενώ λείπουν οι σελίδες 473 έως 488. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στα πλαίσια του εορτασμού για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, χορηγός ήταν ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ενώ είχε και τη στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος και της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Για ένα τέτοιο έργο, στα πλαίσια αυτού του εορτασμού και με στήριξη από κρατικούς φορείς, θα περίμενε κάποιος να μην υπάρχει λάθος ούτε σε ένα κόμμα.

Σύμφωνα με τον κατάλογο των εγγράφων, το βιβλίο έχει 220 έγγραφα, τα οποία χρονικά εντάσσονται στη χρονική περίοδο από το 1833 έως το 1889. Επειδή είπαμε νωρίτερα ότι λείπουν κάποιες σελίδες, ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει τα 211 εξ αυτών, με τελευταία χρονολογία το 1880. Το πρώτο έγγραφο είναι η διαταγή ίδρυσης προξενείου στη Θεσσαλονίκη και έχει ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1833, με διορισμό του Θεόδωρου Βαλλιάνου στη θέση του προξένου. Αυτός ήταν και ο πρώτος πρόξενος του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους στη Θεσσαλονίκη.

Χρησιμοποιήθηκε η γλώσσα των αρχικών εγγράφων και η ορθογραφία τους, χωρίς όμως το πολυτονικό σύστημα. Αυτό ίσως κάπως δυσκολεύει τους αναγνώστες, χωρίς όμως να αντιμετωπίσει κάποιος ιδιαίτερα προβλήματα στην κατανόηση του κειμένου.

Τον Ιάκωβο Μιχαηλίδη τον έχουμε συναντήσει ξανά στη Vivlioniki, ως συγγραφέα ενός βιβλίου, που μιλούσε για το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας, κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εδώ όμως μελετά μια εντελώς διαφορετική περίοδο, ερευνώντας πρωτότυπο αρχειακό υλικό του Υπουργείου Εξωτερικών. Επιμέλεια του έργου έχει αναλάβει, αλλά τον θεωρώ ως συγγραφέα του βιβλίου.

Στα έγγραφα του βιβλίου παρουσιάζονται πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία, τα οποία έχουν να κάνουν σχέση με τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις εκείνη την περίοδο, την επικρατούσα κατάσταση στη Βαλκανική με τη μάστιγα των ληστών και τις εμπορικές συναλλαγές, τα πρώτα βήματα των Πανσλαβιστών για έλεγχο της περιοχής, πολύ πριν «ξυπνήσει» το επίσημο Ελληνικό Κράτος και ξεκινήσει ο Μακεδονικός Αγώνας, τα προβλήματα της Ελληνικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (μαζί δυστυχώς με τις ενδοκοινοτικές διαμάχες) και πολλά άλλα σημαντικά μικρά και μεγάλα. Κατά την περίοδο, που εξετάζουμε, οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως καλές, με μεμονωμένες προστριβές, οι οποίες όμως επιλύονται. Είναι ενδιαφέρον πάντως το ότι μετά περίπου το 1860 οι προξενικές αρχές της Θεσσαλονίκης αρχίζουν να ενημερώνουν την Ελληνική Κυβέρνηση ότι ο πραγματικός εχθρός δεν είναι τόσο πολύ η Τουρκία, όσο η Βουλγαρία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περιέχει πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη και για γεγονότα, που καθόρισαν το μέλλον της. Τα ντοκουμέντα αυτά μας δείχνουν και τον τρόπο, που η τότε Ελληνική Κυβέρνηση αντιμετώπιζε θέματα, τα οποία είχαν σχέση με τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία γενικότερα. Θα μπορούσε ίσως η ποιότητα έκδοσης να είναι καλύτερη και ευελπιστώ πως τα τυπογραφικά λάθη θα διορθωθούν σε μελλοντική επανέκδοση του βιβλίου.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς

Η ιστορία της Κατοχής μέσα από ένα μυθιστόρημα

Σάρωση_20170601

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Απολλωνιάδος

Συγγραφέας: Θανάσης Σαρίσχουλης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2017)

ISBN: 978-960-602-147-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες τίτλους βιβλίων, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δυστυχώς κάποιοι, που εξαντλήθηκαν και δεν επανακυκλοφόρησαν και τους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να τους βρει μόνο αν είναι αρκετά τυχερός σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν για παράδειγμα η «Μεγάλη Πλατεία«, το αριστούργημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν εξαφανισμένο, μέχρι το 2014, που ο εκδοτικός οίκος Κέδρος αποφάσισε την επανακυκλοφορία του και από ό,τι μαθαίνω πάει πάρα πολύ καλά στις πωλήσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια κατηγορία, με την έννοια ότι έλειπε από τα ράφια των βιβλιοπωλείων για χρόνια και επανακυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί Chamois των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχει και ένας μεγάλος χάρτης, που βοηθάει τον αναγνώστη για να προσανατολιστεί και να κατανοήσει πολλά από τα όσα γράφονται στο κείμενο, τουλάχιστον τοπογραφικά. Ο χάρτης έχει σχεδιαστεί από τον ίδιο τον συγγραφέα. Κάπως αποτυχημένη η φωτογραφία, που επιλέχτηκε για εξώφυλλο, δεν έχει καμία σχέση ούτε χρονικά με την υπόθεση του βιβλίου, αλλά ούτε και χωροταξικά, καθώς η φωτογραφία είναι από την Ιπποδρομίου, ενώ η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Λαγκαδά, κοντά στην περιοχή του Καφαντάρη.

Τον Θανάση Σαρίσχουλη τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2002, το 2006 είχε μεταφραστεί και στα γερμανικά και το αστείο είναι ότι ευκολότερα έβρισκε κάποιος τη γερμανική μετάφραση από το ελληνικό πρωτότυπο. Είναι από τα έργα, για τα οποία μπορούσε κάποιος να βρει πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία, αλλά είχε εξαντληθεί και δεν είχε σκεφτεί κανείς να το επανακυκλοφορήσει, μέχρι πρόσφατα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο μικρός Αργύρης, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1929 σε μια οικογένεια προσφύγων από την Απολλωνιάδα (κωμόπολη κοντά στην Προύσα). Οι πρόσφυγες της περιοχής αυτής εγκαταστάθηκαν κοντά στα δυτικά τείχη και λίγο έξω από αυτά. Η οδός Απολλωνιάδος υπάρχει και σήμερα και έχει μια πορεία περίπου παράλληλη με την οδό Λαγκαδά, ξεκινώντας από την Αγία Νέστορος και ανηφορίζοντας προς τη Νεάπολη. Ο χρόνος, στον οποίο κινείται το μυθιστόρημα είναι ο Μεσοπόλεμος και η Κατοχή έως τις πρώτες μέρες μετά την φυγή των Γερμανών από την πόλη. Ο τόπος δράσης της ιστορίας είναι κυρίως η περιοχή γύρω από τα δυτικά τείχη και τον Πύργο του Κλαυδιανού, λίγο πάνω από το Καφαντάρη και κοντά στην Παναγία Φανερωμένη. Αυτός τουλάχιστον είναι ο πυρήνας, γιατί η ιστορία εξελίσσεται και σε αρκετά άλλα μέρη της πόλης, λίγο πιο μακρινά ή πιο κοντά.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το βιβλίο είναι αυτοβιογραφικό, η κοινή χρονολογία γέννησης του συγγραφέα με τον Αργύρη, ότι και οι δύο κατάγονται από προσφυγικές οικογένειες, η αγάπη τους για τη θάλασσα. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Αργύρης είναι ο συγγραφέας, αλλά για λόγους, που αυτός επιλέγει δεν χρησιμοποιεί το δικό του όνομα. Το αν τα υπόλοιπα ονόματα των ηρώων (πχ ο πατέρας Θεμιστοκλής, η μητέρα Δωροθέα, ο θείος Αριστοτέλης κτλ) είναι αληθινά ή φανταστικά δεν το γνωρίζω. Οι αναφορές όμως σε μαγαζιά, τοποθεσίες, δρόμους και γεγονότα είναι αληθινές. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Σαρίσχουλης διηγείται τις εμπειρίες του από τα παιδικά του χρόνια εντάσσοντας την ιστορική αλήθεια μέσα σε ένα μυθιστόρημα. Και από αυτήν την άποψη πρόκειται για ένα έργο, στο οποίο ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται άριστα μεταξύ τους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ανισομερή κομμάτια, θα μπορούσε κάποιος να πει. Το πρώτο είναι το προπολεμικό, όταν η οικογένεια του Αργύρη χτίζει το σπίτι της και το μέλλον της, υπάρχει μια αισιοδοξία ότι με πολύ δουλειά θα μπορέσουν όλοι να προκόψουν. Αυτό το κομμάτι είναι και το μικρότερο σε έκταση. Το δεύτερο κομμάτι μιλάει για τον πόλεμο του ’40 και την Κατοχή, όταν η οικογένεια και ο Αργύρης αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, την πείνα, την εξαθλίωση, τον φόβο. Ο Αργύρης είναι τα μάτια του συγγραφέα και βλέπει τις δολοφονίες, τον κόσμο, που πεθαίνει στους δρόμους, την τρομοκρατία των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον στρατευμάτων κατοχής (Γερμανών και Βουλγάρων), τους προδότες, τους δοσίλογους, βλέπει τη Μαύρη Αγορά, τα παιδιά, που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί κα.

Στην «Οδό Απολλωνιάδος» υπάρχει όπως είπαμε η ιστορία και το μυθιστόρημα. Στην ιστορία εντάσσονται οι πληροφορίες για μαγαζιά της εποχής, γνωστά και άγνωστα. Ειδικά σχετικά με την τοπογραφία της περιοχής γύρω από την οδό Απολλωνιάδος, οι πληροφορίες είναι πολλές και σημαντικές. Επίσης υπάρχουν αναφορές σε πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στον Μεσοπόλεμο, όσο και στην Κατοχή. Από τα γεγονότα, του Μάη του 1936, τους βομβαρδισμούς των Ιταλών, την είσοδο των Γερμανών, την έλευση των προσφύγων από την Βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία, τον ξεριζωμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και πάρα πολλά άλλα. Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ένας ιστορικός για να βρει σημαντικές πληροφορίες. Από την άλλη υπάρχει και η μυθιστορηματική χροιά του έργου, η οποία δεν υπολείπεται καθόλου σε αξία. Ρεαλιστικοί διάλογοι, μαεστρική δημιουργία χαρακτήρων, ζωντανή αφήγηση. Μόνο ένας άνθρωπος, που έχει ζήσει αυτά, που περιγράφει νομίζω θα μπορούσε να ακροβατεί με τέτοια ευκολία μεταξύ πεζογραφίας και ιστορικής αλήθειας.

Ο Σαρίσχουλης παίρνει θέση και για πολλά θέματα, τα οποία δεν τα πολυσυζητάμε. Πέρα από την καταδίκη για τον ξεριζωμό των Εβραίων, μιλάει κατακριτικά για τη στάση των χωρικών στην επαρχία, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν με άθλιο τρόπο την εξαθλίωση των κατοίκων των πόλεων και πουλούσαν τις τροφές για περιουσίες ολόκληρες. Κατακρίνει τη στάση των πολιτών, που αμέσως μετά το άδειασμα των σπιτιών των Εβραίων, αυτοί έτρεξαν να λεηλατήσουν τα σπίτια τους. Στέκεται προβληματισμένος στη στάση των ανταρτών αμέσως μετά την απελευθέρωση και τα όσα επακολούθησαν. Για την εποχή, που είχε πρωτοβγεί το βιβλίο, τέτοιες αναφορές ήταν σπάνιες και πολλά θέματα του βιβλίου «απαγορεύονταν» να συζητηθούν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τις 476 σελίδες του τις διάβασα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Μου έκαναν πολύ θετική εντύπωση τόσο η πεζογραφική δεινότητα του συγγραφέα, όσο και το πλήθος των ιστορικών στοιχείων, που υπάρχουν στο έργο. Ο Σαρίσχουλης ανήκει στη γενιά του Γιώργου Ιωάννου και έζησε την Κατοχή στα παιδικά του χρόνια, με αποτέλεσμα τα γεγονότα αυτής να έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό του περισσότερο από κάθε τι άλλο. Είναι από τα λίγα μυθιστορήματα, που έχουν τόσο μεγάλη ιστορική αξία και πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από κάθε Θεσσαλονικέα και ακόμη περισσότερο από άτομα, που μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν στη σημερινή Οδό Απολλωνιάδος.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΡΙΣΧΟΥΛΗΣ, Θανάσης