Στοιχεία για το Καΐστρι ή Καΐστριο Πεδίο, μια μικρή γειτονιά στους Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το Καΐστριο Πεδίο του Δήμου Αμπελοκήπων

Συγγραφέας: Θεόφιλος Ιωαννίδης

Έκδοση: Δήμος Αμπελοκήπων (2006)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας πάει σε μια περιοχή της πόλης, της οποίας το όνομα πιστεύω αγνοεί η πλειοψηφία των Θεσσαλονικέων. Βρίσκεται δίπλα στην οδό Λαγκαδά, εκεί που συνορεύει η Δυτική Θεσσαλονίκη με το κέντρο της πόλης. Και πήρε το όνομά της από μια περιοχή της Μικράς Ασίας, καθώς κατοικήθηκε κυρίως από προσφυγικό πληθυσμό. Το Καΐστρι ή Καΐστριο Πεδίο έχει τη δική του ιστορία να μας πει και τους ανθρώπους του, που μεγάλωσαν και έζησαν ή συνεχίζουν να ζούνε σε αυτήν.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Εκδόθηκε από τον τότε Δήμο Αμπελοκήπων, ο οποίος σήμερα είναι συνενωμένος με τον Δήμο Μενεμένης και έχει το όνομα Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης. Το βιβλίο προλογίζει ο Λάζαρος Κυρίζογλου, ο οποίος τότε ήταν δήμαρχος Αμπελοκήπων και τώρα εξακολουθεί να είναι στην ίδια θέση στον ενωμένο πλέον δήμο. Υπάρχουν πάρα μα πάρα πολλές φωτογραφίες, οι περισσότερες από οικογενειακά αρχεία.

Πρωταγωνιστές στο βιβλίο είναι οι άνθρωποι της περιοχής, όπως άλλωστε φαίνεται και από τις φωτογραφίες. Μερικές πάντως έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς δείχνουν και κομμάτια της γειτονιάς του Καΐστριου, ενώ υπάρχει και μία με την ποδοσφαιρική ομάδα του Παύλου Μελά, η οποία έπαιζε αγώνες ποδοσφαίρου στο γήπεδο δίπλα στο ομώνυμο στρατόπεδο κατά την περίοδο της Κατοχής και για την οποία μιλάει και ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος στο ημερολόγιό του για τα όσα πέρασε φυλακισμένος εκεί.

Το κείμενο χρονικά κινείται κυρίως από την ίδρυση της γειτονιάς στα πρώτα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή έως περίπου τη δεκαετία του ’60 και ’70. Η σημερινή εικόνα της περιοχής διαφέρει αρκετά βέβαια και αν θα μπορούσαμε να δώσουμε τα όριά της με βάση τα ονόματα των σημερινών δρόμων, θα λέγαμε ότι το βόρειο όριο είναι τα Καθολικά Νεκροταφεία και η οδός Κουτήφαρη, το νότιο όριο είναι η οδός Αγίων Πάντων, το ανατολικό όριο η οδός Λαγκαδά και το δυτικό η οδός Γρηγορίου Κολωνιάρη και η Λεωφόρος 28ης Οκτωβρίου.

Ο Ιωαννίδης χρησιμοποιεί γραφή με έντονο το νοσταλγικό τόνο. Οι όποιες ανακρίβειες σε ιστορικά στοιχεία είναι μικρές και δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς το βιβλίο δεν είναι κατεξοχήν ιστορικό, αλλά περισσότερο αποτελεί μια συλλογή αναμνήσεων και πρόθεση είναι να καταγραφούν οι άνθρωποι και η γειτονιά σε ένα βιβλίο για να μην χαθεί η μνήμη τους. Αξίζει η αναφορά που γίνεται στη μικρή αρμένικη κοινότητα που ζούσε στην περιοχή, ενώ δίπλα στη Ραμόνα υπήρχε Εβραιομαχαλάς από πυρόπληκτους του 1917. Το Καΐστρι δηλαδή ήταν ένας πολυπολιτισμικός θύλακας, όπου οι κάτοικοι φαίνεται να ζούσαν ειρηνικά.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Για το Καΐστρι άλλωστε δεν γνώριζα πολλά πράγματα, μόνο απλές αναφορές. Μπορεί η σημερινή εικόνα της περιοχής να έχει αλλάξει ριζικά με τις πολυκατοικίες και να μην υπάρχουν πια οι μπαξέδες και τα κτήματα, αλλά το βιβλίο καταφέρνει να διατηρήσει τη μνήμη των ανθρώπων, του τόπου και να προσθέσει στοιχεία στη μικροιστορία της πόλης.

Σχολιάστε

Filed under ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Θεόφιλος (Λάκης), Συγγραφείς

Ένα λεύκωμα των εκδόσεων του Εξάντα για τη Θεσσαλονίκη των πρώτων 60 χρόνων του 20ου αιώνα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εν Θεσσαλονίκη 1900-1960

Συγγραφέας: Χρίστος Ζαφείρης, Άρης Παπατζήκας

Έκδοση: Εξάντας (1994)

ISBN: 960-256-213-7

Τιμή: Περίπου €40

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα από τα σπουδαιότερα λευκώματα για το παρελθόν της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα αποτελεί το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης. Κυκλοφόρησε πριν περίπου 25 χρόνια και διατηρεί ακόμη την αξία και τη ζωντάνια του ασχέτως του γεγονότος ότι εν τω μεταξύ βγήκαν πολλές άλλες εκδόσεις με παρόμοια θεματολογία.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, εξαιρετική ποιότητα χαρτιού, ευανάγνωστα κείμενα και φωτογραφικό υλικό σε πολύ καλή ανάλυση ώστε οι εικόνες να φαίνονται πεντακάθαρα. Τον πρόλογο τον υπογράφει η Μάγδα Κοτζιά, μια εμβληματική φιγούρα στο χώρο του βιβλίου της Θεσσαλονίκης, καθώς είχε ιδρύσει τις εκδόσεις του Εξάντα και είχε και ένα βιβλιοπωλείο στο κέντρο της πόλης. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία.

Βιβλία του Χρίστου Ζαφείρη έχουμε δει αρκετά στη Vivlioniki. Από τους δύο τελευταίους οδηγούς του για την Θεσσαλονίκη των Εβραίων και τη Θεσσαλονίκη των Οθωμανών, μέχρι το πόνημά του για την Θεσσαλονίκη του έρωτα, την «τοπιογραφία» του για την πόλη, έναν ιδιαίτερο οδηγό πόλης που είχε γράψει, ένα βιβλίο για την περίοδο της Δικτατορίας στη Θεσσαλονίκη, ένα για τη Θεσσαλονίκη του ’60 και άλλα πολλά. Τον Άρη Παπατζήκα τον συναντάμε πρώτη φορά στο ιστολόγιο. Οι περισσότερες φωτογραφίες του βιβλίου ανήκουν στη συλλογή του, με εξαίρεση κάποιες λίγες, οι οποίες προέρχονται από άλλες πηγές, είτε δημόσιες συλλογές, είτε ιδιωτικές.

Στο βιβλίο υπάρχουν 4 ενότητες, οι οποίες ακολουθούν χρονολογική σειρά:

  • Η πρώτη ενότητα καλύπτει την περίοδο από το 1900 έως την απελευθέρωση της πόλης και την ένταξή της στο Ελληνικό Κράτος. Γίνεται λόγος για τον πολυπολιτισμικό της χαρακτήρα, το Μακεδονικό Αγώνα, την Επανάσταση των Νεότουρκων, τη Φεντερασιόν και φυσικά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων. Τα κείμενα είναι απλά και κατανοητά, με αρκετές λεπτομέρειες για κάποιον που δεν έχει ιδιαίτερες γνώσεις στα αναφερόμενα θέματα. Το φωτογραφικό υλικό είναι εξαιρετικό και μερικές εικόνες δεν τις έχω δει σε καμία άλλη έκδοση.
  • Η δεύτερη ενότητα είναι για την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου η Θεσσαλονίκη υποδέχτηκε εκατοντάδες χιλιάδες ξένους στρατιώτες από Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ρωσία κα. Σε αυτήν την περίοδο έγινε και η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, η οποία έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη της πόλης. Και εδώ έχουμε εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό.
  • Η τρίτη ενότητα κάνει λόγο για την περίοδο του Μεσοπολέμου, με αναφορές στην έλευση των προσφύγων, την ίδρυση της ΔΕΘ και του ΑΠΘ, αλλά και γεγονότα που σημάδεψαν αυτήν την 20ετία. Οι φωτογραφίες και εδώ πάρα πολύ ενδιαφέρουσες.
  • Η τέταρτη ενότητα είναι για την περίοδο της Κατοχής, του Εμφυλίου και τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’60.

Στις φωτογραφίες αξίζει να σημειωθεί ότι ναι μεν ο αναγνώστης θα δει και στιγμές από μεγάλα ιστορικά γεγονότα, αλλά οι περισσότερες έχουν να κάνουν με τους ανθρώπους της πόλης και αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές στις εικόνες. Είναι όλες ασπρόμαυρες και συνοδεύονται από επεξηγηματική σημείωση. Η περαιτέρω μελέτη τους δίνει πάρα πολλά στοιχεία για την πόλη.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο αυτό εξαιρετικό. Μια πολύ προσεγμένη δουλειά, η οποία δυστυχώς είναι εξαντλημένη και δεν γνωρίζω αν κάποια στιγμή στο μέλλον θα επανακυκλοφορήσει. Έχω δει ότι υπάρχει σε παλαιοβιβλιοπωλεία σε τιμή περίπου κοντά στα €20-€30.

Σχολιάστε

Filed under ΖΑΦΕΙΡΗΣ, Χρίστος, ΠΑΠΑΤΖΗΚΑΣ, Άρης, Συγγραφείς

Ένα βιβλιαράκι της Φιλόπτωχου Αδελφότητας Θεσσαλονίκης (νυν ΦΑΑΘ) για τα 100 χρόνια λειτουργίας της

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: 1871-1971 Φιλόπτωχος Αδελφότης Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Φιλόπτωχος Αδελφότης Θεσσαλονίκης (1971)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από περίπου 10 μήνες είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki μία έκδοση της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Κυριών Θεσσαλονίκης, το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1973 με αφορμή τη συμπλήρωση ενός αιώνα λειτουργίας της. Το βιβλίο αυτό το είχα βρει αρκετά ενδιαφέρον για τα κείμενα και τις φωτογραφίες του. Το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης είχε κυκλοφορήσει δύο χρόνια νωρίτερα από τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα Θεσσαλονίκης, η οποία σήμερα είναι γνωστή ως Φιλόπτωχος Αδελφότητα Ανδρών Θεσσαλονίκης και αφορμή ήταν η συμπλήρωση ενός αιώνα της δικής της λειτουργίας.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο, αλλά οι περισσότερες είναι στο τέλος του βιβλίου. Την επιμέλεια του έργου την είχε αναλάβει ο Γεώργιος Βουλγαράκης, ο οποίος ήταν στο ΔΣ της Αδελφότητας. Βέβαια οφείλω να ομολογήσω ότι δεν πρέπει να κουράστηκε ιδιαίτερα, καθώς σύμφωνα με τα όσα γράφονται στο βιβλίο, υπήρξαν μόλις 3 βοηθήματα που χρησιμοποιήθηκαν για βιβλιογραφία. Αλλά φαντάζομαι ότι για τη χρησιμότητα του βιβλίου ίσως να ήταν αρκετά.

Το έργο προλογίζεται από τον Αλέξανδρο Κωνσταντινίδη, ο οποίος το 1971 ήταν ο πρόεδρος της Αδελφότητας. Ακολουθεί ένα σύντομο κείμενο για την ιστορία της πόλης μας, το οποίο καταφέρνει να έχει αρκετά λάθη. Ακολουθεί ένα κείμενο για την ίδρυση της Αδελφότητας, με αναφορές στην πρώτη γενική συνέλευση της Αδελφότητας, η οποία έγινε στις 5 Δεκεμβρίου του 1871. Η δεύτερη γενική συνέλευση στις 19 Δεκεμβρίου 1871 εξέλεξε ως πρώτο πρόεδρο της Αδελφότητας τον ιατρό Μιχαήλ Παπαδόπουλο, μια μορφή την οποία συναντήσαμε και σε άλλα βιβλία στη Vivlioniki, με έργο όχι μόνο στον τομέα της υγείας, αλλά και σε αυτόν του πολιτισμού. Στη συνέχεια έχουμε το κείμενο σχετικά με την ίδρυση των ελληνοχριστιανικών νεκροταφείων στην πόλη μας, της Ευαγγελίστριας στο ανατολικό τομέα, τα οποία ξεκίνησαν να χτίζονται το 1875, και της Αγίας Παρασκευής στο δυτικό τομέα, τα οποία άρχισαν να χτίζονται το 1897. Για μένα αυτό το κομμάτι του βιβλίου έχει και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον (ειδικότερα για τα κοιμητήρια ή τα μνήματα, όπως τα έλεγε η γιαγιά μου, της Ευαγγελίστριας έχει βγάλει η ΦΑΑΘ δύο μικρά βιβλιαράκια, τα οποία μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ). Ακολουθούν κάποια κείμενα για το ρόλο της Φιλοπτώχου κατά τον Μακεδονικό Αγώνα, ένα για τους δωρητές της Αδελφότητας με στοιχεία για την περιουσία της, ενώ μεγάλο ενδιαφέρον έχει ένα κείμενο για τη δράση της Αδελφότητας κατά την περίοδο της Κατοχής, όπου στο χώρο του κτιρίου που βρίσκεται σήμερα η ΦΑΑΘ διοργανώνονταν συσσίτια για τα μικρά παιδιά, αναφορές δε σε αυτά έχει κάνει πολλές ο Γιώργος Ιωάννου. Η μεταπολεμική διαδρομή της Αδελφότητας έχει λιγότερο ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να χάνει το ρόλο που είχε παλαιότερα στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης, χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι δεν επιτελεί κάποιο έργο. Στο τέλος υπάρχουν δύο κατάλογοι, ένας με τους Προέδρους της Φιλοπτώχου από την ίδρυσή της έως το 1971 και δεν μπορούμε να μην σταθούμε στα ονόματα των Μιχαήλ Παπαδόπουλου, Στέφανου Τάττη, Περικλή Χατζηλαζάρου, Κωνσταντίνου Τάττη και Δημητρίου Δίγκα. Ο άλλος κατάλογος έχει ονόματα των δωρητών της Αδελφότητας.

Σε σχέση με το αντίστοιχο βιβλίο, που είχε βγάλει η Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Θεσσαλονίκης, αυτό μου φαίνεται πιο πρόχειρη δουλειά. Αλλά δεν παύει να έχει την αξία του ως βιβλίο, ειδικά από τι στιγμή που περιέχει κάποιες ενδιαφέρουσες πληροφορίες ιστορικές, αλλά και μερικές φωτογραφίες που δεν συναντάμε εύκολα αλλού. Αν το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία ή ίσως αν έχει μείνει κάποιο ξεχασμένο στο πωλητήριο της ΦΑΑΘ.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η πρώτη έκδοση του λευκώματος του Λάμπρου Τσακτσίρα για τη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η παλιά Θεσσαλονίκη (Μία περιδιάβαση με λόγο και εικόνα)

Συγγραφέας: Λάμπρος Τσακτσίρας

Έκδοση: Μαλλιάρης (1996)

ISBN: 960-239-274-6

Τιμή: Περίπου €29

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα από τα πρώτα βιβλία που είχαν παρουσιαστεί στη Vivlioniki ήταν και αυτό του Λάμπρου Τσακτσίρα με τίτλο «Στην παλιά Θεσσαλονίκη«. Ήταν ένα λεύκωμα, το οποίο συνόδευαν κάποια κείμενα, ιδιαίτερα προσεγμένο. Ήταν, όπως έλεγε το εξώφυλλο, η ανανεωμένη δεύτερη έκδοση και είχε κυκλοφορήσει το 2004. Πριν λίγες μέρες ένας φίλος καλός μου έδωσε και την πρώτη έκδοση αυτού του έργου, η οποία έχει και κάποιες διαφορές, μικρές θα έλεγα.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή, με χοντρό και σκληρό εξώφυλλο. Μπορώ να πω ότι η ποιότητα χαρτιού μου άρεσε περισσότερο στην πρώτη έκδοση. Πρόκειται για μια πάρα πολύ καλή και προσεγμένη δουλειά.

Διαφορές ουσίας δεν υπάρχουν, πέρα από το ότι στην έκδοση του 2004 έχουν προστεθεί κάποιες φωτογραφίες του Λευκού Πύργου και έχουν αφαιρεθεί κάποιες, που τελικά έχει αποδειχτεί ότι δεν ήταν της Θεσσαλονίκης. Διαφέρει επίσης το ISBN και την τιμή την υπολόγισα βάσει αυτής που είχα βρει σε δραχμές (περίπου 10000 κόστιζε τότε).

Επειδή μαζεύω βιβλία για την πόλη, το έργο αυτό μου άρεσε γιατί δεν μπορεί κάποιος να το βρει εύκολα. Βέβαια σε κάποιον που απλά ήθελε να δει κάποιες φωτογραφίες της πόλης από τις αρχές του 20ου αιώνα, θα πρότεινα σίγουρα τη δεύτερη έκδοση. Αν είχε παρόμοιο εξώφυλλο ή το υλικό ήταν ακριβώς το ίδιο και στις δύο εκδόσεις, πιθανότατα δεν θα έκανα καν την ανάρτηση αυτή. Αν το έχετε το βιβλίο πάντως, κρατήστε το και ξεφυλλίστε το, έχει ενδιαφέρον.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΑΚΤΣΙΡΑΣ, Λάμπρος

Μία διήγηση για τους ηττημένους της Ιστορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η ατέλειωτη γραφή του αίματος

Συγγραφέας: Νίκος Μπακόλας

Έκδοση: Κέδρος (2019)

ISBN: 978-960-04-1204-8

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Δεν ξέρω πώς θα εξελιχθεί το 2020 για το χώρο του βιβλίου, μπορώ όμως να πω ότι ξεκίνησε με μια ευχάριστη έκπληξη, την επανακυκλοφορία ενός μυθιστορήματος του Νίκου Μπακόλα, το οποίο έλειπε εδώ και πάρα πολλά χρόνια από τα ράφια των βιβλιοπωλείων ή μπορεί να έβρισκε κανείς κάποιο ξεχασμένο αντίτυπο τυχαία. Το μυθιστόρημα «Η ατέλειωτη γραφή του αίματος» είχε κερδίσει το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1997 και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα έργα του Θεσσαλονικέα συγγραφέα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο αυτής της έβδομης έκδοσης έχει αλλάξει σε σχέση με το παλιό και προσωπικά μου άρεσε περισσότερο. Πυκνογραμμένο κείμενο, θα προτιμούσα καλύτερη ποιότητα χαρτιού. Συνολικά μια καλή δουλειά, που θα μπορούσε να είναι και καλύτερη αν συνυπολογίσει κάποιος την αξία του βιβλίου.

Η ιστορία ξεκινάει σε ένα χωριό κάπου κοντά στην Αρχαία Όλυνθο της Χαλκιδικής, με ένα φονικό. Ένας χωροφύλακας θα σκοτώσει δύο αδελφές, αλλά θα σωθεί η μικρή κόρη της μίας από αυτές, μωρό ακόμη. Με αυτό το γεγονός ως αφετηρία ο Μπακόλας θα ξετυλίξει ένα κουβάρι, το οποίο ιστορικά θα κινηθεί από την εποχή του Μακεδονικού Αγώνα έως το σήμερα (που για το βιβλίο είναι το 1996). Οι πρωταγωνιστές είναι πολλοί. Η Ειρήνη ή Ελισάβετ ή Βέτα, ο Λάζαρος, ο Μάρκος, ο παππούς, ο Μαθιός, η Αναστασία ή Νατάσα και πολλοί άλλοι που παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. Όλοι βγαλμένοι από διαφορετικούς κόσμους, αλλά η μοίρα τους φέρνει κοντά και ενώνει τις ιστορίες τους. Οι προσπάθειες και τα όνειρα που έχουν, τα οποία όμως δεν μπορούν να εκπληρωθούν καθώς τα πρόσωπα δεν μπορούν να ξεφύγουν από το παρελθόν ή αναγκάζονται να δραπετεύσουν με τραγικά αποτελέσματα. Δεν είναι ήρωες, στον επίλογο του βιβλίου ο Μπακόλας τους ορίζει ως τους καθημερινούς γείτονές μας, άτομα που μπορεί να συναντάμε συχνά και κουβαλάνε από πίσω τους ανείπωτες ιστορίες πόνου και αδικίας.

Ο Μπακόλας είναι ένας μάστορας της αφήγησης, το είχαμε δει σε προηγούμενα έργα του. Το βιβλίο αυτό χαρακτηρίζεται από μια ζωντάνια ξεχωριστή, πολλές από τις σκηνές και τα στιγμιότυπα ζωντανεύουν στα μάτια σαν καρέ ταινίας. Το χτίσιμο των χαρακτήρων είναι εξαιρετικό, δεν υπάρχουν άγιοι, ούτε διάολοι, το καλό και το κακό είναι κομμάτι της ζωής όλων των πρωταγωνιστών. Δεν έχω τρόπο να περιγράψω τις αλλαγές στο ύφος της γραφής, το πώς πάει από τον αληθινό κόσμο σε αυτόν του φανταστικού. Χείμαρρος πραγματικός σε κάποια σημεία, σαν να υπάρχει μια βιασύνη να προλάβει να πει την ιστορία με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες, χωρίς να ξεχάσει κάτι.

Η Θεσσαλονίκη είναι παρούσα, όχι πρωταγωνίστρια αυτή τη φορά όπως στη Μεγάλη Πλατεία, αλλά ο τόπος δράσης μεγάλου μέρους της ιστορίας. Η περιοχή των Εξοχών, το κέντρο σε ένα στενάκι της οδού Ισαύρων (κάθετος της Ναυαρίνου, εκεί που ήταν παλαιότερα το βιβλιοπωλείο Λοξίας) και η Καμάρα με τη Ροτόντα είναι κυρίως τα μέρη που θα βρούμε τους πρωταγωνιστές μας.

Εξαιρετικό βρήκα το τέλος του έργου, το οποίο είναι στον επίλογο. Εκεί πλέον μας μιλά ο ίδιος ο Μπακόλας, αποκαλύπτοντας στον αναγνώστη το ότι πρόκειται για μία ιστορία που βασίζεται σε αληθινά γεγονότα. Οι γονείς του Μπακόλα έχουν γνωρίσει τον Λάζαρο και την Ειρήνη ή Ελισάβετ ή Βέτα και ο συγγραφέας πιθανόν τους ξέρει, καθώς στην Κατοχή ήταν ήδη γυμνασιόπαιδο. Αν όλα τα κομμάτια της ιστορίας είναι αληθινά δεν το ξέρω, αλλά δεν το νομίζω.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο αριστουργηματικό. Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα στη ροή, τη γλώσσα, τη δομή των χαρακτήρων, την υπόθεση, τα αισθήματα που δημιουργεί και τις συζητήσεις που μπορεί να ανοίξει. Ο Μπακόλας μιλάει για τους απλούς ανθρώπους, που ατύχησαν να ζήσουν σε μία περίοδο έντονη, ανθρώπους των οποίων το παρελθόν στάθηκε αυστηρό και άδικο, άτομα που πλήρωσαν όχι μόνο τα δικά τους λάθη, αλλά και τα λάθη των άλλων. Μοιραίοι χαρακτήρες που για αλλού ξεκίνησαν και βρέθηκαν σε καταστάσεις που ποτέ δεν επιζήτησαν. Ηττημένοι προχώρησαν, συμβιβάστηκαν και βρέθηκαν διασκορπισμένοι εδώ και εκεί. Ίσως ζούνε στο διπλανό διαμέρισμα ή στον κάτω όροφο, ίσως στέκουν πίσω μας στην ουρά στην τράπεζα και στο σούπερ μάρκετ. Ίσως είμαστε κι εμείς οι ίδιοι.

Σχολιάστε

Filed under ΜΠΑΚΟΛΑΣ, Νίκος, Συγγραφείς

Μια σύντομη αναφορά στο τραμ της Θεσσαλονίκης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το τραμ το τελευταίο

Συγγραφέας: Στράτος Σιμιτζής

Έκδοση: Μέθεξις (2019)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποιο καιρό είχαμε δει ένα μικρό βιβλιαράκι που είχε γράψει ο Στράτος Σιμιτζής, ένας δημοσιογράφος της παλιάς σχολής, ο οποίος είναι συγγραφέας μερικών σπουδαίων βιβλίων για την πόλη μας. Σε εκείνο το βιβλιαράκι γινόταν λόγος για τα καραβάκια, τα οποία πριν περίπου 50-60 χρόνια συνέδεαν τη Θεσσαλονίκη με τις παραλίες στην Περαία και πιο κάτω. Σήμερα θα δούμε ένα άλλο αντιστοίχων διαστάσεων βιβλίο, το οποίο είναι αφιερωμένο στο τραμ της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Όμορφο χάρτινο εξώφυλλο, κάποιες λίγες φωτογραφίες να συνοδεύουν το κείμενο, εκ των οποίων όμως μερικές δεν έχουν να κάνουν με Θεσσαλονίκη. Το βιβλιαράκι αυτό δεν είναι προς πώληση, αλλά ο συγγραφέας το τύπωσε για να το δωρίζει.

Για το τραμ της Θεσσαλονίκης έχουν γραφτεί πολλά, από μελέτες και εργασίες, μέχρι και μυθιστορήματα που κινούνται γύρω από αυτό (πρόσφατα είχαμε δει δε στη Vivlioniki ένα τέτοιο έργο). Και ο Σιμιτζής αναφέρει αρκετά πράγματα σε παλαιότερα βιβλία του, τα δε λευκώματα που κυκλοφορούν πάρα πολλές φορές έχουν σχετικές φωτογραφίες. Εδώ ο Σιμιτζής κάθισε και έκανε μια μικρή έρευνα, τη συνδύασε με τις προσωπικές του μνήμες και έφτιαξε αυτό το μικρό βιβλίο. Έχει ενδιαφέρον να το διαβάσει κάποιος που δεν γνωρίζει αρκετά πράγματα για το τραμ της πόλης μας, θα τον βοηθήσει να αποκτήσει μια πρώτη εικόνα και μια αντίληψη για αυτό.

Ο Σιμιτζής γράφει με νοσταλγία της εποχής που έζησε ως νέος. Γεννημένος πριν την Κατοχή, το 1957 όταν και πέρασε «το τραμ το τελευταίο» από τους δρόμους της Θεσσαλονίκης ήταν πλέον ένας νέος άντρας. Σύμφωνα με τα όσα γράφει, 1η Σεπτεμβρίου του 1957 σταμάτησαν τα δρομολόγια.

Προσωπικά το βιβλιαράκι μου άρεσε, άσχετα αν σε μένα δεν προσέθεσε κάτι καινούριο. Εκτιμώ όμως την πρόθεση και τον σκοπό εκτύπωσης αυτού του έργου, το οποίο μπορεί να μην συμπεριληφθεί σε κάποια βιβλιογραφία, αλλά έχει τη δική του αξία.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΙΜΙΤΖΗΣ, Στράτος

Δημόσια λουτρά στη Θεσσαλονίκη των πρώτων Βυζαντινών χρόνων

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Public baths in the early Byzantine Thessaloniki

Συγγραφέας: Ιωάννα Αρβανιτίδου

Έκδοση: Βυζαντινός Δόμος (2018)

ISBN: 978-618-5294-39-7

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Σε συνέχεια της τελευταίας ανάρτησης που έγινε στη Vivlioniki, σήμερα θα δούμε ένα άλλο ανάτυπο των εκδόσεων Βυζαντινός Δόμος, από το 26ο τεύχος του περιοδικού. Αντικείμενο του μικρού αυτού βιβλίου είναι τα δημόσια λουτρά που υπήρχαν στη Θεσσαλονίκη κατά τα πρώτα Βυζαντινά χρόνια.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Το κείμενο είναι στα αγγλικά, ενώ υπάρχει μια περίληψη στα ελληνικά στο τέλος, μαζί με κάποια σχέδια και βιβλιογραφικές αναφορές. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις. Και για αυτό το βιβλιαράκι αν θέλετε να το προμηθευτείτε θα πρέπει να πάτε στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων του Βυζαντινού Δόμου και να το παραγγείλετε γιατί δεν κυκλοφορεί στο εμπόριο.

Η Αρβανιτίδου, από όσο έψαξα στο internet, έχει ασχοληθεί εκτεταμένα με το θέμα των δημόσιων λουτρών. Εδώ χρονικά κινείται στα πρώτα χρόνια της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, μέχρι τον 5ο αιώνα δηλαδή. Χωρίζει την εντός τειχών πόλη σε 4 μέρη τραβώντας μια οριζόντια γραμμή που αντιστοιχεί στην σημερινή Εγνατία και μια κάθετη γραμμή που αντιστοιχεί στη σημερινή Βενιζέλου:

  • Ο βόρειο-ανατολικός τομέας αποτελούνταν κυρίως από οικίες και για αυτό η παρουσία λουτρών ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη. Λέει ότι από ανασκαφές έχουν βρεθεί συνολικά 21 λουτρά, εκ των οποίων τα 11 υπήρχαν και κατά τα πρώτα Βυζαντινά χρόνια. Δίνει πιο αναλυτικές λεπτομέρειες για αυτό που υπήρχε στην Αχειροποίητο, ένα που βρέθηκε σε οικόπεδο στην Αγίας Σοφίας 52, ένα πάνω από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (περίπου στη θέση του Γενί Χαμάμ) και τέλος ένα στην Άνω Πόλη, κοντά στις σημερινές οδούς Ναυπάκτου και Ολυμπιάδος.
  • Ο βόρειο-δυτικός τομέας είχε 6 λουτρά κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο (σύμφωνα με τα ευρήματα των ανασκαφών), εκ των οποίων τα δύο πρέπει να ήταν σε λειτουργία κατά τα πρώτα Βυζαντινά χρόνια. Το ένα βρισκόταν στην οδό Προξένων, δίπλα από το σημερινό Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης (ή όπως αλλιώς το έχουν βαφτίσει) και το άλλο κοντά στη σημερινή οδό Μαβίλη 9, λίγο πιο κάτω από τα Λουτρά Φοίνιξ.
  • Ο νότιο-ανατολικός τομέας είχε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο 5 λουτρά, εκ των οποίων λειτουργούσαν στα πρώτα Βυζαντινά χρόνια τα 3. Το πιο γνωστό ίσως είναι αυτό επί της οδού Μακένζι Κίνγκ 12.
  • Ο νότιο-δυτικός τομέας, όλως περιέργως, δεν φαίνεται να είχε κανένα δημόσιο λουτρό στα πρώτα Βυζαντινά χρόνια. Ήταν μια περιοχή κοντά στο λιμάνι και δέσποζαν εγκαταστάσεις σχετικές με τη λειτουργία του. Βέβαια μπορεί στο μέλλον κάποιες ανασκαφές να αποδείξουν το αντίθετο, αλλά με τα σημερινά δεδομένα δεν μπορούμε να πούμε ότι υπήρχε στην περιοχή αυτή κάποιο λουτρό.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, κυρίως γιατί διάβασα πράγματα που δεν γνώριζα. Δεν γνωρίζω αν τα λουτρά αυτά που ανακαλύφθηκαν κατά τις αρχαιολογικές έρευνες έμειναν στη θέση τους ή παραχώθηκαν ή καταστράφηκαν. Αν είστε ιστορικός ή αρχαιολόγος πιστεύω ότι αυτό το βιβλιαράκι θα σας ενδιαφέρει. Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερα για τα λουτρά της Θεσσαλονίκης μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στο εξαιρετικό βιβλίο των Γιώργου και Ιωάννη Αρτόπουλου.

Σχολιάστε

Filed under ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΟΥ, Ιωάννα, Συγγραφείς

Στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Έργα και ημέρες του Μ. Κωνσταντίνου στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Ευτέρπη Μαρκή

Έκδοση: Βυζαντινός Δόμος (2018)

ISBN: 978-618-5294-28-1

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σημερινή ανάρτηση έχει να κάνει με ένα πολύ μικρό βιβλιαράκι, μόλις 13 σελίδες. Θέμα του είναι τα έργα που έφτιαξε ο Μεγάλος Κωνσταντίνος κατά τη σύντομη παραμονή του στην πόλη μας.

Η έκδοση είναι όσο πιο απλή θα μπορούσε να είναι. Λίγες φωτογραφίες στο τέλος μαζί με κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία και μια περίληψη στα αγγλικά. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις. Η έκδοση πρόκειται για ανάτυπο από το περιοδικό «Βυζαντινός Δόμος» (νούμερο 26), ενώ υπάρχει και στον τόμο Λεπέτυμνος, ο οποίος περιέχει αρχαιολογικές και ιστορικές μελέτες. Φαντάζομαι όσοι ασχολούνται με τις επιστήμες της ιστορίας και της αρχαιολογίας θα γνωρίζουν περισσότερα πράγματα για αυτά τα δύο έντυπα. Το αστείο της υπόθεσης είναι ότι ενώ τα ανάτυπα αυτά έχουν και ISBN και υπάρχουν και στη βάση δεδομένων της Biblionet, ο αναγνώστης δεν μπορεί να τα βρει στα βιβλιοπωλεία, αλλά θα πρέπει να τα παραγγείλει από τον εκδοτικό οίκο, είτε με email, είτε στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων, που βρίσκεται Ιωάννη Μιχαήλ 2 και Παλαιών Πατρών Γερμανού 38. Συμφέρει σίγουρα να πάρετε τον τόμο, καθώς το ανάτυπο κοστίζει €10, αλλά αν δεν σας ενδιαφέρουν τα υπόλοιπα θέματα του τόμου, δεν έχει νόημα. Φαντάζομαι η πολιτική αυτή του εκδοτικού οίκου, να μην κυκλοφορεί τα ανάτυπα, έχει να κάνει με οικονομικούς λόγους.

Είναι το πρώτο έργο της Ευτέρπης Μαρκή που βλέπουμε στη Vivlioniki, αν και έχουμε δει μια εργασία της για τα παλαιοχριστιανικά νεκροταφεία σε ένα βιβλίο της σειράς «Χριστιανική Θεσσαλονίκη», είχε συμμετάσχει στην οργάνωση της πρώτης έκθεσης Βυζαντινής Τέχνης που είχε γίνει στο Λευκό Πύργο, ενώ είχε συμμετάσχει με ένα κείμενό της σχετικά με τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη στο εξαιρετικό βιβλίο «Θεσσαλονίκης ανάδειξις – Χαρτών αναμνήσεις«.

Η Μαρκή χρησιμοποιεί κυρίως τρεις πηγές για να αναφερθεί στα έργα που άφησε πίσω του ο Μεγάλος Κωνσταντίνος στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για κείμενο του Ζώσιμου, του Ψευδοσυμεών και ένα κείμενο αγνώστου σχετικά με το βίο του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Τα έργα αυτά είναι:

  • Το πρώτο οργανωμένο λιμάνι της πόλης μας, το οποίο εκτείνονταν σε μια περιοχή περίπου από τα σημερινά Λαδάδικα και την Πλατεία Ελευθερίας έως περίπου την εκκλησία του Αγίου Μηνά και τη σημερινή Πλατεία Εμπορίου.
  • Η κατασκευή και συντήρηση διαφόρων ναών, με πιο γνωστή περίπτωση τη συνέχιση και μάλλον ολοκλήρωση της κατασκευής της Ροτόντας, αλλά και την ολοκλήρωση του Οκτάγωνου (βρίσκεται στην Πλατεία Ναυαρίνου). Η Μαρκή υποστηρίζει ότι και ο πρώτος ναός, που έγινε στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται ο ναός της Αγίας Σοφίας έγινε επί Μεγάλου Κωνσταντίνου. Κάποιοι πιστεύουν ότι αυτός ο πρώτος ναός ήταν τεραστίων διαστάσεων και ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Μάρκο.
  • Σημαντικά υδρευτικά έργα έγιναν κατά τα χρόνια παραμονής του Μεγάλου Κωνσταντίνου στη Θεσσαλονίκη, με σημαντικότερο ίσως το γεγονός ότι η πόλη δεν έπαιρνε πλέον νερό μόνο από το Χορτιατή, αλλά και από την περιοχή της Ακροπόλεως.
  • Τέλος υπάρχει η αναφορά στην κατασκευή λουτρών, αν και τα αρχαιολογικά ευρήματα των ανασκαφών είναι περιορισμένα, καθώς υπάρχει η ένδειξη για ένα λουτρό εκείνης της εποχής κάπου στην οδο Πρασακάκη, λίγο πάνω από το ναό της Αγίας Σοφίας.

Προσωπικά το βιβλιαράκι αυτό μου άρεσε, καθώς λίγες είναι γενικά οι γνώσεις μας για τη Θεσσαλονίκη αυτής της περιόδου, όπου συναντάει η Ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε Βυζαντινή. Η Θεσσαλονίκη είχε ήδη αναγνωρισθεί ως σημαντικότατη πόλη στην ευρύτερη περιοχή και για αυτό οι διάφοροι αυτοκράτορες ήθελαν να τη στολίσουν με διάφορα έργα. Αν έχετε την υπομονή να πάτε στο βιβλιοπωλείο, να παραγγείλετε το αντίτυπο και να σας το έχουν έτοιμο μετά από κανά δεκαήμερο, τότε να το αποκτήσετε.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΡΚΗ, Ευτέρπη, Συγγραφείς

Από τη Σμύρνη στη Θεσσαλονίκη: Στοιχεία για την εγκατάσταση των προσφύγων

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: The mentality of refugees from the vilayet of Aydin, 1922-1930

Συγγραφέας: Θεοδώρα Λιτοβόλη

Έκδοση: Ιδιωτική Έκδοση (2019)

ISBN: 978-1-68754-321-9

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki μέχρι τώρα έχουμε δει μόλις δύο βιβλία τα οποία δεν είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. Το ένα ήταν ένας τουριστικός οδηγός γραμμένος στα γαλλικά με την υπογραφή του Γιώργου Ζωγραφάκη και το δεύτερο ένα αφιέρωμα στην πόλη μας γραμμένο στα γερμανικά από τη Niki Eideneier και τον Hans Eideneier. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι γραμμένο από μία νεαρή Ελληνίδα ιστορικό και είναι γραμμένο στα αγγλικά. Πρόκειται για μία μελέτη σχετικά με την εγκατάσταση των προσφύγων από το βιλαέτι του Αϊδινίου και την πόλη της Σμύρνης στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Στο εξώφυλλο ένας χάρτης από την πόλη της Σμύρνης, όπου φαίνονται οι γειτονιές που κάηκαν κατά τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1922. Αρκετές φωτογραφίες συνοδεύουν το ευανάγνωστο κείμενο. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικά στοιχεία, τα οποία προέρχονται τόσο από βιβλία, όσο και από διαδικτυακές πηγές. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Στο σύνολό της μια αξιοπρεπέστατη δουλειά.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 4 κεφάλαια:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «The Vilayet of Aydin» και μιλάει γενικά για το βιλαέτι του Αϊδινίου, στο οποίο υπάγονταν η πόλη της Σμύρνης. Η συγγραφέας αναφέρει στοιχεία για την εμπορική δραστηριότητα, την αγροτική παραγωγή και τον πλούτο της περιοχής, ενώ δίνει και κάποια στοιχεία για τον πληθυσμό, όπου φαίνεται ότι το Ελληνικό στοιχεία ήταν ιδιαίτερα ισχυρό (πλειοψηφούσε δε στην πόλη της Σμύρνης).
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Exile from the Vilayet of Aydin» και εδώ βλέπουμε στοιχεία σχετικά με την έξοδο του Ελληνικού στοιχείου από την περιοχή, με αναφορές στο πώς φτάσαμε μέχρι τη μεγάλη αυτή καταστροφή και τον ξεριζωμό. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα όσα έζησαν οι πρόσφυγες κατά τις σφαγές του 1922 επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη νοοτροπία που εμφάνισαν κατά την άφιξη΄τους στο χώρο της Θεσσαλονίκης (μαζί βέβαια με άλλους παράγοντες).
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Migration to Thessaloniki» και μιλάει για την άφιξη των χιλιάδων προσφύγων στην πόλη μας και την πρώτη εγκατάσταση αυτών είτε στα προάστια, είτε σε κάπως πιο απομακρυσμένα χωριά. Γίνονται αναφορές στις τεράστιες δυσκολίες που αυτοί αντιμετώπισαν, τόσο λόγω οικονομικών δυσχερειών, όσο και λόγω της καχυποψίας των ντόπιων για τους πρόσφυγες.
  • Το τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο έχει τίτλο «The mentality of refugees» και δίνει πιο λεπτομερείς πληροφορίες για την εγκατάσταση των προσφύγων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης μας, ανατολικά και δυτικά αυτής.

Η Λιτοβόλη στην εργασία της επικεντρώνεται κυρίως στην εγκατάσταση των προσφύγων και τις δυσκολίες που αυτοί αντιμετώπισαν. Δυσκολίες που είχαν να κάνουν τόσο με την ανάγκη να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα σε έναν τόπο, που μάλλον ήταν αφιλόξενος για αυτούς, όσο και με την ανάγκη να ξεχάσουν το κακό που τους είχε βρει, με το να πρέπει να αφήσουν τη γη που μεγάλωσαν, δούλεψαν και αγάπησαν αλλά κυρίως να ξεπεράσουν τις φριχτές εικόνες που βίωσαν, με τις δολοφονίες, τους βιασμούς, την καταστροφή. Η δική μου η γενιά έχει μόνο ακούσματα εκείνων των ημερών και πλέον δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιος εν ζωή που βίωσε την Καταστροφή της Σμύρνης. Μας ακούγεται όλο αυτό τόσο ξένο και μακρινό, αλλά το προσφυγικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα τα τελευταία χρόνια έρχεται να μας θυμίσει κάπως το κακό που είχε βρει τους δικούς μας ανθρώπους.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Για τους πρόσφυγες που ήλθαν στη Θεσσαλονίκη και έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη της πόλης έχουν γραφτεί πολλά βιβλία, τόσο ιστορικά, όσο και λογοτεχνικά. Η Λιτοβόλη με το έργο της εμπλουτίζει αυτή τη βιβλιογραφία.

Σχολιάστε

Filed under ΛΙΤΟΒΟΛΗ, Θεοδώρα, Συγγραφείς

Μελέτες για την Εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη από τον 19ο αιώνα έως το Μεσοπόλεμο

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σχολεία και εκπαιδευτικοί της Θεσσαλονίκης (19ος αιώνας – Μεσοπόλεμος)

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Δέσποινα Κυριακίδη (2013)

ISBN:978-618-5105-00-6

Τιμή: Περίπου €26

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αν και στην αγορά κυκλοφορούν αρκετά βιβλία σχετικά με την εκπαίδευση στην πόλη μας, στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί λίγα τέτοια έργα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έρχεται να βελτιώσει λίγο αυτήν την εικόνα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Κάποιες λίγες φωτογραφίες συνοδεύουν τα κείμενα. Αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για πρακτικά ενός συνεδρίου, δεν θα έπρεπε να περιμένει κάτι καλύτερο. Συνολικά πάντως μια αξιοπρεπής δουλειά.

Όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, το βιβλίο περιέχει τα πρακτικά ενός συνεδρίου, που είχε διοργανωθεί από το Ιστορικό Αρχείο Νεοελληνικής Εκπαίδευσης (ΙΑΝΕ) και το Δήμο Θεσσαλονίκης στις 16-17 Οκτωβρίου του 2009 στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης. Την επιμέλεια είχε αναλάβει η Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου (τη συναντάμε συχνά σε μελέτες και εργασίες σχετικά με την εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη) και ο Βασίλης Φούκας. Η Ζιώγου-Καραστεργίου υπογράφει και την εισαγωγή του βιβλίου.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, Στο πρώτο μέρος υπάρχουν κείμενα σχετικά με προσωπογραφίες διαφόρων ευεργετών των σχολείων της πόλης μας. Ξεχωρίζω τις δύο πρώτες εργασίες, η πρώτη για τον Δημήτριο Ρογκότη (γραμμένη από τον Ευάγγελο Χεκίμογλου) και η δεύτερη για τη δράση της οικογένειας Αλατίνι (από τον Αλέξανδρο Γρηγορίου). Συγκριτικά το πρώτο μέρος είναι πολύ μικρότερο σε σχέση με το δεύτερο.

Το δεύτερο μέρος είναι χωρισμένο σε 6 θεματικές:

  • Η πρώτη έχει τίτλο «Προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση». Από τις 3 εργασίες ξεχώρισα αυτήν της Ελένης Τζιούτζια για τα προσφυγικά σχολεία της Τούμπας (η Τζιούτζια έχει γράψει και ένα βιβλίο αφιερωμένο στο Τενεκεδένιο Σχολείο της Τούμπας) και της Ζιώγου-Καραστεργίου για τη δράση των Αθανασίου και Βασιλείου Μάνου (συγγενείς του δημάρχου Θεσσαλονίκης Νικολάου Μάνου).
  • Η δεύτερη έχει τίτλο «Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση»
  • Η τρίτη έχει τίτλο «Διοίκηση Εκπαίδευσης»
  • Η τέταρτη έχει τίτλο «Ιδιωτικά και ξένα σχολεία», περιέχει τρεις εργασίες, που μου άρεσαν όλες, τόσο αυτή του Λέων Ναρ σχετική με το Κολλέγιο Ανατόλια και τα εκπαιδευτήρια της Ισραηλίτικης Κοινότητας της πόλης μας, όσο και του Αστέριου Κρεμέτη για τη Γερμανική Σχολή και των Αλέξανδρου Καλέση και Ιωάννη Σκούρτη για τον Στέφανο Νούκα, μιας ξεχωριστής προσωπικότητας στον τομέα της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη.
  • Η πέμπτη έχει τίτλο «Γυναίκες εκπαιδευτικοί» και έχει δύο εξαιρετικές για μένα εργασίες, μία της Ζιώγου-Καραστεργίου και μία της Στέλλας Κυριακάκη-Χατζηγεωργίου. Στις εργασίες αυτές αναδεικνύεται ο ρόλος πολλών σπουδαίων γυναικών, οι οποίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση των παιδιών. Ακόμη υπάρχει κόσμος που μνημονεύει την Αγλαΐα Σχινά, τη Σταματία Πατρικίου-Βαλαγιάννη και την Αγγελική Τσιώμου-Μεταλλινού. Αλλά γενικά η θεματική αυτή νομίζω αποτελεί φόρο τιμής στις γυναίκες εκπαιδευτικούς της πόλης μας.
  • Η έκτη έχει τίτλο «Διάφορες ειδικότητες εκπαιδευτικών». Ξεχωρίζω την εργασία του Κωνσταντίνου Πλαστήρα για τον Μιχαήλ Παπαδόπουλο, έναν γιατρό της πόλης μας με σπουδαίο έργο σε πολλούς τομείς (μια φωτογραφία του κοσμεί το εξώφυλλο ενός βιβλίου για τους γιατρούς της Θεσσαλονίκης από τον 18ο αιώνα έως το 1912) και αυτή του Περικλή Σφυρίδη για τους ζωγράφους εκπαιδευτικούς.

Όπως είναι εύκολα κατανοητό, οι εργασίες απευθύνονται σε κοινό που έχει σχέση με τον εκπαιδευτικό κόσμο. Πιθανόν ο αναγνώστης που δεν ανήκει σε αυτόν το χώρο να βρει τις εργασίες βαρετές. Σίγουρα έχουν, αρκετές από αυτές, ιστορικό ενδιαφέρον. Προσωπικά ομολογώ ότι κάποιες με κούρασαν πολύ, ενώ άλλες τις διάβασα πιο εύκολα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάποιος που είναι πιο ειδικός από εμένα δεν θα τις εκτιμήσει ορθότερα.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, τουλάχιστον κάποια κομμάτια του. Επαναλαμβάνω ότι δεν είμαι ο κατάλληλος να το κρίνω. Σίγουρα αν είστε εκπαιδευτικός ή ιστορικός θα μπορέσετε να το διαβάσετε με μεγαλύτερη άνεση.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ